ان جی تیوب برای چه بیمارانی کاربرد دارد؟

لوله تغذیه بینی به معده NG TUBE چیست؟

لوله تغذیه بینی به معده (Nasogastric Tube) یا (NGT) یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر است که از طریق بینی وارد مجرای گوارش می‌شود و به معده می‌رسد. در این روش مواد غذایی، آب و دارو به شکل ایمن با سرنگ مخصوص به داخل لوله منتقل شده (عمل گاواژ) و به معده می‌رسد.  کاربردهای اصلی لوله ان جی شامل موارد زیر است:

• تأمین تغذیه: در بیمارانی که نمی‌توانند به شکل معمول از راه دهان آب و غذا بخورند، مانند بیماران با سطح هوشیاری پایین یا کسانی که دچار دیسفاژی (اختلال بلع )هستند.
• تخلیه محتویات معده: در شرایطی که نیاز به تخلیه مایعات، مواد غذایی یا گاز از معده وجود دارد.
• دارو درمانی: برای دادن دارو به بیمارانی که نمی‌توانند دارو را به شکل خوراکی مصرف کنند.

لازم به ذکر است لوله تغذیه بینی برای همه بیماران مناسب نیست و استفاده از آن بستگی به شرایط خاص بیمار دارد. در برخی موارد مانند مشکلات آناتومیکی، التهاب شدید در ناحیه بینی و گلو و بیماران مستعد خون ریزی  استفاده از این لوله ممکن است مناسب نباشد.

لوله گذاری بینی -معده یا ان جی تیوب چگونه انجام می‌شود؟

لوله‌گذاری بینی - معده  یا ان جی تیوب یک فرایند پزشکی است که معمولاً توسط پزشک انجام می‌شود. پروسه لوله گذاری بینی -معده یا ان جی تیوب به‌طور کلی شامل مراحل زیر است:

مراحل قرار دادن ان جی تیوب:

آماده‌سازی بیمار:

  - بیمار باید در وضعیت راحت و نشسته قرار گیرد.
  - توضیحاتی درباره فرایند به بیمار داده شود تا او را آرام کند.

جمع‌آوری تجهیزات:

  - ان جی تیوب (بهتر است از لوله تغذیه بینی سیلیکونی استفاده شود)، سرنگ گاواژ، ژل بی‌حس‌کننده (در صورت نیاز)، دستکش، قیچی و چسب مخصوص برای تثبیت لوله.

قرار دادن لوله:

  - لوله با استفاده از ژل بی‌حس‌کننده (در صورت نیاز) به آرامی از طریق بینی وارد می‌شود.

تأیید موقعیت لوله:

  - برای اطمینان از اینکه لوله در معده قرار دارد، می‌توان از روش‌های مختلفی مانند استفاده از سرنگ برای کشیدن محتویات معده یا تصویربرداری استفاده کرد.

تثبیت لوله:

  - پس از تأیید موقعیت درست، لوله با چسب یا نوار به بینی بیمار تثبیت می‌شود.

پایش بیمار:

  - بعد از قرار دادن لوله، وضعیت بیمار باید به‌طور مداوم نظارت شود تا هرگونه عارضه یا مشکل شناسایی شود.

پس از قرار دادن لوله، توجه به بهداشت و مراقبت‌های لازم برای جلوگیری از عفونت ضروری است.

مراقبت‌های ضروری برای بیمار بعد از تعبیه لوله تغذیه بینی چیست؟

نظارت بر وضعیت بیمار:

• بررسی منظم علائم حیاتی (ضربان قلب، فشار خون، دما).
• نظارت بر وضعیت تنفسی و اطمینان از عدم آسپیراسیون.

پایش محل قرارگیری لوله:

•   اطمینان از اینکه لوله در موقعیت صحیح قرار دارد و جابه جا نشود.

بهداشت دهان و بینی:

• حفظ بهداشت دهان و بینی برای جلوگیری از عفونت و تحریک.
• شستشوی دهان به‌طور منظم با کمک دهان شویه.

تغذیه:

• رعایت دستورات پزشک درباره نوع و مقدار غذا که باید از طریق لوله داده شود.
• اطمینان از اینکه مایعات و غذاها به آرامی و به تدریج وارد معده شوند.

پیشگیری از عوارض:

• مراقبت از محل قرارگیری لوله و اطمینان از عدم تحریک یا آسیب به پوست.
• بررسی نشانه‌های عفونت، مانند قرمزی، تورم یا ترشح.

آموزش بیمار و خانواده:

•  آموزش بیمار و خانواده درباره نحوه مراقبت از ان جی تیوب  و علائم هشداردهنده که باید به پزشک گزارش شود.

گاواژ چیست؟

گاواژ چیست؟ گاواژ غذا به معنای وارد کردن غذا یا مایعات به معده بیمار از طریق لوله‌ای است که از بینی یا دهان به معده هدایت می‌شود. بیماران مبتلا به اختلال بلع که نمی‌توانند به‌طور ایمن غذا بخورند، از این روش جهت تغذیه استفاده می‌کنند. همچنین در بیمارانی که تحت بیهوشی عمومی هستند یا ناتوانی‌هایی دارند که مانع از بلع صحیح می‌شود، گاواژ می تواند گزینه مناسبی باشد. برای انجام گاواژ بیمار باید در وضعیت نیمه نشسته قرار گیرد. و بعد از آن به مدت حداقل نیم ساعت از دراز کشیدن اجتناب شود تا احتمال ریفلاکس به حداقل برسد. 
برای گاواژ غذا، انتخاب نوع مناسب غذا و مایعات بسیار مهم است. غذا باید حاوی مواد مغزی مفید و متنوع باشد و بافت آن به شکلی باشد که به راحتی از لوله عبور نماید. در صورت نیاز، غذاها باید با آب یا مایعات مناسب رقیق شوند تا از انسداد لوله ان جی یا پگ جلوگیری شود. همچنین غذا و مایعات باید در دمای مناسب (نه خیلی داغ و نه خیلی سرد) گاواژ شوند.

زمان تعویض لوله بینی معده‌ای چه موقع است؟

به طور کلی زمان تعویض لوله بینی- معده‌ای به عوامل مختلفی چون نوع لوله، سطح هوشیاری بیمار، نحوه مراقبت از لوله ان جی، شدت اختلال بلع و روند بلع درمانی بستگی دارد. سوند معده از نظر جنس به دو نوع سیلیکونی و معمولی تقسیم می‌شود. زمان تعویض لوله بینی- معده‌ای ساده هر 14 روز یک بار است. اگر لوله بیش از این مدت تعویض نگردد احتمال عفونت وجود دارد. اما لوله تغذیه بینی سیلیکونی را می‌توان برای مدت طولانی‌تری (به مدت 2 ماه) در معده بیمار نگه داشت. 
همچنین گاهی شرایطی به وجود می آید که باید ان جی تیوب بیمار عوض شود. به عنوان مثال در صورت آسیب دیدگی لوله یا انسداد آن، عفونت در محل قرار گیری لوله، افزایش ترشحات یا تغییر در وضعیت بیمار بایستی وضعیت ان جی تیوب بررسی و در صورت لزوم تعویض شود. 
در شرایطی که وضعیت اختلال بلع یا سطح هوشیاری بیمار حین درمان مشکل بلع تغییر کند بایستی تصمیمات جدیدی در رابطه با لوله تغذیه بینی اتخاذ شود. این تصمیمات توسط گفتار درمان متخصص در حیطه بلع درمانی و پزشک معالج بیمار صورت می‌گیرد.

لوله تغذیه بینی سیلیکونی چیست ؟

لوله تغذیه بینی سیلیکونی یک ابزار پزشکی است که برای تغذیه بیماران یا افرادی که قادر به خوردن غذا به صورت عادی نیستند، استفاده می‌شود. این لوله معمولاً از ماده سیلیکونی ساخته شده که خاصیت انعطاف‌پذیری و سازگاری بالایی با بدن دارد. ان جی تیوب‌های سیلیکونی به راحتی می‌توانند به شکل‌های مختلف خم شوند و درون بینی قرار بگیرند. سیلیکون معمولاً در برابر دماهای بالا مقاوم است، که این امر باعث می‌شود تا در شرایط مختلف قابل استفاده باشد. لوله تغذیه بینی به معده NG TUBE سیلیکونی معمولاً باعث ایجاد حساسیت یا واکنش‌های آلرژیک نمی‌شود. لوله تغذیه بینی به آرامی از طریق بینی به مری وارد می‌شود و در معده قرار می‌گیرد. این ابزار باید توسط کادر پزشکی و با رعایت اصول بهداشتی و ایمنی استفاده شود.

تفاوت ان جی تیوب با لوله تغذیه پگ چیست؟

تفاوت‌های اصلی بین لوله تغذیه بینی به معده NG Tube و لوله تغذیه پک (PEG) به شرح زیر است:

روش قرارگیری

ان جی تیوب (NG Tube):

• از طریق بینی وارد می‌شود و به معده می‌رسد.
• قرارگیری آن غیرجراحی است و به‌راحتی قابل انجام است.

لوله تغذیه پگ (PEG):

• از طریق دیواره شکم به معده وارد می‌شود و به‌طور مستقیم به معده متصل می‌شود.
• نیاز به یک عمل جراحی ساده دارد.

مدت زمان استفاده

ان جی تیوب:

• معمولاً برای استفاده کوتاه‌مدت (چند روز تا دو ماه) طراحی شده است.

PEG:

• برای استفاده بلندمدت (چند ماه یا سال‌ها) طراحی شده است.

عوارض و خطرات

ان جی تیوب:

• ممکن است باعث تحریک در بینی و گلو شود و خطر آسپیراسیون را افزایش دهد.

PEG:

• خطر عفونت در محل جراحی و مشکلات مربوط به دیواره شکم ممکن است وجود داشته باشد.

کاربردها

ان جی تیوب:

• معمولاً برای بیماران با شرایط حاد و نیاز به تغذیه موقت استفاده می‌شود.

PEG:

• برای بیماران با نیاز به تغذیه بلندمدت که نمی‌توانند از طریق دهان غذا بخورند.

سخن آخر

ان جی تیوب یکی از رایج‌ترین روش‌های تغذیه غیردهانی است. لوله گذاری بینی معده یا ان جی تیوب به دلیل مزایایی چون سهولت کاربرد، غیرتهاجمی بودن، ایمنی بالا، مقرون به صرفه بودن و خطرات احتمالی پایین آن مورد توجه متخصصان است. سوند معده اغلب برای بیمارانی با اختلال بلع شدید و یا بیمارانی که سطح هوشیاری پایینی دارند بهترین گزینه است. با کمک این روش مواد غذایی مورد نیاز به بدن بیمار می‌رسد و در کنار آن گفتاردرمان با انجام تمرینات بلع درمانی به بازگشت بلع ایمن بیمار کمک می‌کند.

منابع:

M. A. E. N. Alhazzani, "Indications for Nasogastric Tube Feeding," *Journal of Clinical Nutrition*
J. Smith & R. Johnson, "Percutaneous Endoscopic Gastrostomy: A Review," *Gastroenterology Clinics of North America*
K. R. Alvi et al., "Complications of Nasogastric Tube Feeding," *Nutrition in Clinical Practice*