تریسموس چیست و آیا عارضه ی دائمی است؟

تریسموس یا قفل شدن فک یک وضعیت دردناک به دلیل اسپاسم عضلات فک است که در آن دهان به طور کامل باز نمی شوند و افراد قفل شدن دهان را تجربه می کنند. علاوه بر ایجاد درد که ممکن است حتی در گوش، صورت، گردن و شانه احساس شود، تریسموس یا قفل شدن فک می تواند منجر به بروز مشکلاتی در بلعیدن غذا، صحبت کردن و بهداشت دهان و دندان شود. غالبا زمانی که فرد تلاش می کند دهان خود را باز کند، صدای کلیک شنیده می شود. بسته شدن دهان هنگام بلع در افراد با تریسموس تجربه ی بسیار دردناک برای این افراد می باشد و بطور مداوم از ناتوانی در غذا خوردن و صحبت کردن شکایت دارند.
تریسموس یا قفل شدن فک زمانی اتفاق می افتد که فرد قادر به باز کردن دهان خود بیش از ۳۵ میلی متر نباشد. این بیماری می تواند در نتیجه آسیب به فک، جراحی دهان، عفونت، سرطان یا پرتودرمانی برای سرطان های سر و گلو ایجاد شود. بیشتر موارد تریسموس یا قفل شدن فک موقتی هستند، و به طور معمول کمتر از ۲ هفته ادامه دارند، اما برخی ممکن است دائمی باشند.

چه عواملی باعث ایجاد تریسموس می شوند؟

تروما و التهاب علل احتمالی تریسموس یا قفل شدن فک هستند، اما دلایل احتمالی زیادی برای ایجاد تریسموس یا قفل شدن فک وجود دارد، از جمله موارد زیر:

ضربه یا تروما

ضربه یا آسیب دیدن فک می تواند منجر به قفل شدن فک شود. نمونه هایی از چنین آسیب هایی شامل شکستن استخوان فک یا آسیب دیدگی بافت به دنبال جراحی دندان است.
موارد دیگر عبارتند از:
•  آسیب مفصل گیجگاهی فکی 
 • هماتوم، یا جمع شدن خون در خارج از رگ های خونی
 • صدمه به عضلات جونده که افراد هنگام جویدن از آنها استفاده می کنند.

التهاب

برخی از بیماری ها که باعث ایجاد التهاب در دهان می شوند، ممکن است باعث ایجاد تریسموس یا قفل شدن فک  شوند. به عنوان التهاب بافت نرم اطراف دندان که منجر به نهفته ماندن یک دندان مولر می شود.
موارد دیگر عبارتند از:
•  ورم مفاصل در استخوانهای فک
•  اسکلرودرما ، که یک بیماری خود ایمنی است که بر روی بافت همبند تأثیر می گذارد.
 • فیبروز بافت نرم، که در صورت تشکیل بافت همبند فیبروز اضافی ایجاد می شود.

جراحی دندان

جراحی دهان از جمله کشیدن دندان عقل  ممکن است باعث التهاب در دهان شده و منجر به  تریسموس یا قفل شدن فک شود. اگر دهان بیشتر از حد معمول آن باز گردد در حین جراحی ممکن است منجر به تریسموس یا قفل شدن فک شود.

عفونت

در برخی موارد عفونت ها می توانند در ایجاد تریسموس یا قفل شدن فک نقش داشته باشند.
انواع عفونت هایی که ممکن است  منجر به قفل شدن دهان شوند، شامل موارد زیر است:
 • اوریون
•  کزاز
•  تونسیلیت‌ یا التهاب‌ لوزه‌ها
•  آبسه در ناحیه حلق

سرطان

تومورهای سرطانی در سر یا گلو می توانند عملکرد فک را تحت تأثیر قرار دهند و منجر به کم باز شدن دهان و در حالت شدیدتر قفل شدن دهان شوند. همچنین پرتودرمانی این تومورها می تواند سبب ایجاد تریسموس یا قفل شدن فک شود. در بیمارانی که دچار سرطان های دهان هستند و تحت رادیوتراپی قرار می گیرند علائم قفل شدن دهان و تریسموس یا قفل شدن فک ممکن است با مرور زمان و ادامه ی درمان رادیوتراپی شدیدتر شود. 
*نکته: در حالی که هر فردی می تواند دچار تریسموس یا قفل شدن فک شود، برخی از عوامل ممکن است شانس ابتلا به آن را افزایش دهد. این عوامل شامل موارد زیر می‌شود:
    ابتلا به سرطان سر یا گردن
     پرتودرمانی برای سرطان سر یا گردن
    جراحی اخیر برای کشیدن دندان عقل
     ترومای اخیر به دهان یا فک
    داشتن انواع خاصی از عفونتهای دهان

علائم بیماری تریسموس یا قفل شدن فک چگونه است؟

علامت اصلی تریسموس کم باز شدن دهان و یا باز شدن محدود دهان تنها به میزان ۳۵ میلی متر یا کمتر است.
علائم دیگر عبارتند از:
•  درد و گرفتگی فک
 • مشکل در گاز زدن و جویدن غذاها یا مسواک زدن دندان ها
 • عدم توانایی بلع برخی ازغذاها
 • سردرد
 • درد گوش

آیا سکته و آسیب مغزی باعث ایجاد تریسموس می شود؟

تریسموس یا قفل شدن فک  نیز می تواند در اثر آسیب های نورولوژیک نیز رخ دهد. در این موارد آسیب های سیستم عصبی، کنترل کننده های عضلات فک را تحت تاثیر قرار داده و باز شدن کامل دهان را مختل کنند. در یکسری از آسیب های شدید عصبی علائم قفل شدن دهان و ناتوانی فرد در صحبت کردن و بلعیدن دیده می شود.

تریسموس چگونه باعث ایجاد اختلال بلع می شود؟

در فرآیند بلعیدن غذا عملکرد فک خیلی مهم است و در آماده سازی دهانی غذا نقش خیلی مهمی دارد. در زمان های تریسموس یا قفل شدن فک حالت های قفل شدن دهان مانع از جویدن غذا توسط فرد می شود و فرد از ناتوانی در غذا خوردن شکایت دارد. تریسموس یا قفل شدن فک در بیماران نورولوژیکی ممکن است در حین غذا خوردن بصورت ناگهانی ایجاد شود. این افراد غالبا شکایت دارند که بسته شدن دهان هنگام بلع بصورت ناگهانی رخ می دهد و مانع از بلعیدن کامل غذا می شود.

تشخیص و درمان تریسموس توسط چه متخصصی انجام می شود؟

پزشک با معاینه فیزیکی و سوال در مورد سابقه ی پزشکی بیمار می تواند تریسموس یا قفل شدن فک را تشخیص دهد. اکثر موارد تریسموس یا قفل شدن فک موقتی هستند و داروها و تمرینات فک توسط متخصصین گفتاردرمانی و فیزیوتراپی و سایر روشهای درمانی اغلب می توانند تریسموس یا قفل شدن فک را تعدیل داده و عوارض آن را کاهش یا از آنها جلوگیری کنند. درمان زودهنگام معمولاً بهترین نتایج را حاصل می کند.

نتیجه گیری

تریسموس یا قفل شدن فک وضعیت دردناکی است که سبب کاهش اندازه دهان به دلیل باز نشدن فک ها می شود. کم باز شدن دهان در افراد با تریسموس یا قفل شدن فک منجر به ایجاد عوارضی در بلعیدن غذا و صحبت کردن می شود. بسته شدن دهان هنگام بلع در این افراد مانع از جویدن غذا و بلع مناسب می شود. قفل شدن دهان شدید ترین حالت تریسموس یا قفل شدن فک می باشد که بطورکامل مانع از غذا خوردن و صحبت کردن بیمار می شود. تریسموس یا قفل شدن فک می تواند در اثر علت های ساختاری و نورولوژیکی رخ دهد. تشخیص و درمان به موقع  تریسموس یا قفل شدن فک از ایجاد عارضه های متعدد دهانی و اختلال بلع جلوگیری خواهد کرد. دارو درمانی و تمرینات کششی فک توسط متخصصین گفتار درمانی می تواند در درمان و تعدیل علائم تریسموس یا قفل شدن فک نقش مهمی داشته باشد.

سوالات متداول شما

نقش درمان‌های دستگاهی در درمان تریسموس یا قفل شدن فک چیست؟

درمان تریسموس یا قفل شدن فک از طریق دستگاه‌های الکتروتراپی بلع و کاهش دهنده‌های سطح اسپاسم عضلات عضلات امکانپذیر است. هرچند که با توجه به حساسیت منظقه بهتر است از ابزارهای تخصصی بلع درمانی استفاده شود.

کدام متخصص برای درمان مشکل تریسموس یا قفل شدن فک بهتراست؟ گفتاردرمانگر یا فیزیوتراپیست؟

هر دوی  این متخصصین برای درمان تریسموس یا قفل شدن فک آموزش می‌بینند. با توجه به دانش تخصصی سر و گردن درمانگران بلع ما به شما انجام درمان تریسموس یا قفل شدن فک توسط گفتاردرمانگر را توصیه می‌کنیم.

منابع ما: وبسایت های معتبر

1.    https://www.verywellhealth.com
2.    https://www.myoclinic.com