چرا سوء تغذیه در انسان مهم است؟
تغذیه یکی از مهمترین اعمال لذت بخش در زندگی انسان است. در حالی که امروزه انواع رژیمهای غذایی و دستورات پخت موادغذایی به صورتهای مختلف وجود دارد، ضرورت آشنایی با انواع سوء تغذیه و روشهای پیشگیری و درمان آن اجتنابناپذیر است و افراد با دانستن این نکات و به کارگیری آنها در آشپزی روزانه میتوانند سلامت عمومی بدن خود و خانوادهشان را تضمین کنند و از بیماریهای فراوانی که در ارتباط با تغذیه نامناسب است و در ابعاد گوناگون آینده زندگی خود و فرزندانشان را تحت تاثیر قرار میدهد، جلوگیری کنند. تغذیه اصولی و صحیح منجر به ایجاد سلامت در سیستم ایمنی و روانی فرد میشود. بروز هرگونه ناهنجاری در عملکرد تغذیه انسان میتواند بر عملکردهای ایمنی بدنی، رفتارهای فردی و اجتماعی، سلامت روان و حتی موفقیتهای شغلی فرد تاثیر سوء داشته باشد.
سوء تغذیه به چند نوع است؟
به طور کلی سوء تغذیه میتواند دو نوع مهم داشته باشد. ولی با توجه به سبک تغذیهای هر فرد و فرهنگ و آداب غذایی هر جامعه و علایق تغذیهای افراد میتوان تعداد بیشماری از انواع سوء تغذیه را در نظر گرفت.
1- سوء تغذیه از نوع نقص تغذیه:
در این نوع سوء تغذیه، فرد به دلیل تغذیه ناکافی و نرساندن کالری لازم به بدنش دچار علائم سوء تغذیه میشود. این نوع سوء تغذیه میتواند به دلیل شرایط اقتصادی نامناسب، رژیمهای غذایی غیراصولی، علایق محدود غذایی، مسائل روانشناختی و انواع بیماریهای فیزیکی و جسمی ایجاد شود.
2- سوء تغذیه از نوع تغذیه بیش از حد:
شاید برایتان عجیب باشد افراد چاق یا حتی خوش اندام هم میتوانند به سوء تغذیه مبتلا باشند یا در معرض سوء تغذیه باشند. این افراد ممکن است غذا به اندازه کافی یا بیش از اندازه نیاز بدنشان مصرف کنند اما کیفیت و سلامت مواد مصرفیشان مناسب نباشد. مثلا در طول روز میزان زیادی چربی یا شکر مصرف کنند در صورتی که سبد غذاییشان خالی از فیبر یا پروتئین و مواد مغذی ضروری برای بدن است.
علائم سوء تغذیه چیست؟
سوء تغذیه میتواند نشانههای متفاوتی را در افراد مختلف داشته باشد. بسته به این که چه گروههای غذایی و چه مواد مغذی در بدن فرد کاهش یافته سوء تغذیه اشکال مختلفی به خود میگیرد که در موارد زیر به شایعترین عوارض سوء تغذیه اشاره میکنیم:
- کاهش وزن یکی از علایم و نشانههای اصلی سوء تغذیه است.
- تورم معده و سایر مشکلات گوارش نظیر نفخ، اسهال، یبوست نیز نشانگر سوء تغذیه است.
- خشکی پوست و مو میتواند به دلیل سوء تغذیه باشد که مرتبط با کاهش پروتئینهای اساسی و کمبود ویتامینهای گروه ب در بدن است.
- خستگی مفرط و نداشتن انرژی کافی ممکن است به دلیل سوء تغذیه باشد.
- مشکل در تمرکز کردن یا تحریکپذیری بیش از حد میتواند در ارتباط با سوء تغذیه باشد.
- گاهی مشکلات خلقی نظیر افسردگی یا اضطراب هم در اثر سوء تغذیه ایجاد میشود.
سوء تغذیه کودکان چگونه اتفاق میافتد؟
مسئله سوء تغذیه کودکان، اهمیت بیشتری نسبت به سایر گروههای سنی دارد چرا که این گروه کودکان در سن رشد قرار دارند و نداشتن تغذیهای سالم و کافی میتواند منجر به ایجاد عوارض شدیدتری از انواع سوء تغذیه در کودکان شود. سوء تغذیه کودکان میتواند عوارض جبرانناپذیری در آینده این کودکان و سلامت فیزیکی و روانیشان داشته باشد. در صورتی که رژیم غذایی روزانه کودک محدود باشد و شامل انواع ریز مغذیها نباشد کودک با چالشهای زیر مواجه خواهد شد:
- وزن و قد ناهمگون با همسالان
- عملکرد نامناسب تحصیلی و عدم تمرکز کافی در مدرسه
- گوشهگیری، اضطراب، خشم و سایر علایم خلقی و رفتاری
- سیستم ایمنی ضعیف و ابتلا به انواع بیماریها و اپیدمیها
غذاهای مفید برای مدیریت و درمان سوء تغذیه کدامند؟
حال که مسئله سوء تغذیه و عوارض سوء تغذیه برایتان آشکار شد، اهمیت داشتن یک رژیم غذایی متعادل و سالم بیشتر خودنمایی میکند. برای پیشگیری از سوء تغذیه باید انواع ریزمغذیها و درشت مغذیهای ضروری برای بدن را در برنامه غذایی روزانه گنجاند. توجه به هرم غذایی برای طراحی یک رژیم غذایی مطلوب احتمال سوء تغذیه را به حداقل میرساند.
عوارض سوء تغذیه با مصرف کربوهیدراتهای سالم، پروتئینهای گیاهی و جانوری کافی، چربیهای غیر اشباع از بین میرود. همچنین مصرف فیبر، میوه و سبزیجات تازه پیامدهای سوء تغذیه را کنترل میکند.
در کنار مصرف مواد تازه و طبیعی، میتوان از مکملهای دارویی هم برای کنترل سوء تغذیه، بهره برد. مصرف مولتیویتامینها نقش به سزایی در حذف علائم سوء تغذیه دارد به طوری که امروزه شاهد مصرف روزافزون آنها هستیم که البته تشخیص نوع و دوز مناسب مصرفی آن برای افراد مختلف با نیازهای گوناگون متفاوت است و قطعا نیاز به تجویز از سوی پزشک معالج دارند. بنابراین باید از مصرف خودسرانه این گروه از داروها و مکملها خودداری کرد.
درمان سوء تغذیه به عهده چه کسی است؟
اگر سوء تغذیه به دلیل رژیم غذایی نامتعادل باشد یک متخصص تغذیه به فرد کمک میکند. در صورتی که اگر سوء تغذیه به دلیل نقص در عملکرد سیستمها و ارگانهای داخلی بدن نظیر دستگاه گوارش، غده هیپوفیز، غده تیروئید و .. باشد مراجعه به پزشک ضروری است. گاهی سوء تغذیه در ارتباط با مشکل بلع است. در این صورت یک بلع درمانگر به بیمار کمک میکند. همچنین در صورتی که مشکل سوء تغذیه فرد در ارتباط با مسائل روانشناختی است یک روانشناس یا روانپزشک به حذف علایم کمک میکند.
بلع درمانی برای حل سوء تغذیه چه کمکی میکند؟
شاید خود شما و یا اطرافیانتان مبتلا به اختلال بلع باشید و در اثر نخوردن موادغذایی به حد کافی به سوء تغذیه هم مبتلا شوید. وجود مشکل در بلع بیمار مبتلا به اختلال بلع منجر به حذف یک سری از مواد غذایی از سفره غذایی بیمار میشود بنابراین یکی از علتهای سوء تغذیه حذف مواد غذایی از سفره غذایی و رژیم بیمار است. دوم اینکه بیماران مبتلا به اختلال بلع به دلیل ضعف، خستگی و انرژی بر بودن تغذیه از راه دهان حجم مصرفی مواد غذاییشان کاهش یافته و همین میتواند عاملی برای بروز سوء تغذیه در این افراد باشد. در برخی از بیماران دارای اختلال بلع ناشی از فاگوفوبیا و ترس از خوردن مواد غذایی جامد و یا مایع احتمال رخداد سوء تغذیه افزایش مییابد.
بلع درمانی در این بیماران با رفع محدودیتهای فیزیولوژیک بلع بیمار، تقویت حس و حرکت، افزایش کنترل حرکتی و اعتماد به نفس بیمار برای حفظ تغذیه ایمن دهانی منجر به کاهش و بهبود علائم سوء تغذیه میشود. درمان تیمی و دریافت کمک از متخصص تغذیه و پزشک داخلی به کنترل بیشتر علائم و رفع سوء تغذیه کمک خواهد کرد.
نتیجهگیری
سوء تغذیه یکی از اختلالات مرتبط با زندگی ماشینی امروزی است که همراه با مصرف غذاهای فست فود و بیکیفیت، سطح فعالیت محدود ، فقر و وضعیت اقتصادی و فرهنگی نامطلوب است. سوء تغذیه به کیفیت زندگی همه افراد در همه ردههای سنی گره خورده و آگاهی از علائم سوء تغذیه، عوارض سوء تغذیه و درمان آن ضروری به نظر میرسد. کسب اطلاعات در مرد علت بروز سوء تغذیه به درمان اصولی و دقیق آن کمک خواهد کرد. اگر علت ایجاد سوء تغذیه مشکل بلع باشد در این صورت بلع درمانی حرفهای به رفع علائم کمک خواهد کرد. درمانگران مجموعه ایران مد اس ال پی در ارزیابی و درمان سوء تغذیه مرتبط با اختلال بلع یاریگر شما در داشتن تغذیهای مطلوب هستند.
|
اشتراک گذاری:
