دهیدراسیون چیست؟
آب از اساسیترین مواد در بدن انسان است و تقریبا 70 تا 75 درصد وزن بدن را تشکیل میدهد. میزان آب بدن در تنظیم دمای بدن، حفاظت ازسلولها و بافتها، فرایند گوارش و دفع و به طور کلی در حفظ عملکرد طبیعی بدن اهمیت به سزایی دارد. هنگامی که مایعات بدن فرد بیش از حد معمول مصرف شود یا بدن آب زیادی از دست بدهد و این میزان آب جایگزین نشود، علائم دهیدراسیون ظاهر میگردد.
دهیدراسیون باعث میشود بدن به اندازه کافی مایعات نداشته باشد و متابولیسم طبیعی بدن از حالت نرمال خارج شود. دهیدراسیون باعث بروز تغییرات فیزیولوژیکی میشود و عوارض مختلفی در پی دارد. تعداد زیادی از افراد در طول زندگی ممکن است دهیدراسیون خفیف تا متوسط را تجربه کرده باشند که معمولا این نوع کم آبی با مصرف مایعات کافی و استراحت برطرف خواهد شد اما دهیدراسیون شدید موقعیت بسیار حیاتی بوده که نیازمند دریافت اقدامات پزشکی فوری است.
کم آب شدن بدن چه نشانههایی دارد؟
کم آبی وضعیتی است که آب کل بدن کاهش مییابد و بر حسب میزان آب از دست رفته نشانههای متفاوتی دارد. مهمترین نشانههای کم آب شدن بدن عبارت است از:
- کاهش ترشح بزاق و خشکی دهان
- احساس ضعف، خستگی و خواب آلودگی
- خشکی پوست (پوسته پوسته شدن پوست بدن)
- تشنگی زیاد و بیش از حد نرمال
- کاهش حجم ادرار و تغییر رنگ آن (ادرار تیره با بوی شدید)
- تغییرات رفتاری، بی حوصلگی و بدخلقی
- کاهش تولید اشک
- یبوست
- سردرد و سرگیجه
- فشار خون پایین
- تنفس سریع
- ضربان قلب سریع
- گودی زیر چشم
توصیه میشود در صورت مشاهده علائم بالا با پزشک مشورت نمایید زیرا کم آبی بدن در صورت عدم رسیدگی به موقع خطری جدی برای بدن محسوب میشود.
علت کم آب شدن بدن چیست؟
علت کم آب شدن بدن در افراد مختلف متفاوت است. این عارضه ممکن است به دلایلی چون کم مصرف کردن مایعات در طول روز (مخصوصا در هوای گرم که میزان تعریق بدن افزایش میابد) رخ دهد یا نشانهای از یک اختلال جدی مانند دیسفاژی و آسپیراسیون مایعات باشد. در ادامه رایجترین دلایل کمبود آب بدن را به شما معرفی میکنیم.
1- اسهال و استفراغ: اسهال و استفراغ از شایعترین مشکلات گوارشی محسوب میشوند. اسهال و استفراغ منجر به از دست رفتن حجم زیادی آب و مواد معدنی از بدن میگردند. اسهال و استفراغ حاد بدن را با بی آبی شدید مواجه میکند و خطرناک است. از این رو معمولا رساندن مایعات کافی به بدن بیمار درگیر اسهال و استفراغ اولین اقدام درمانی است.
2- عوارض داروها: مصرف داروهای ادرار آور مانند برخی داروهای فشار خون باعث افزایش حجم ادرار شده که این مسئله خود به کم آبی بدن میانجامد.
3- دیابت کنترل نشده : افزایش سطح قند خون باعث تکرر ادرار و دفع آب بدن میشود و در صورت عدم دریافت مایعات کافی و کنترل سطح قند خون نشانههای کمبود آب در بیمار آشکار میگردد .
4- تعریق شدید : تعریق مکانسیم طبیعی بدن است که باعث خنک شدن پوست و تنظیم دمای بدن میشود. حین تعریق حجم قابل توجهی از آب بدن خارج میشود. افرادی که فعالیت بدنی شدید و طولانی دارند یا در آب و هوای گرم زندگی میکنند، نسبت به سایر افراد تعریق بیشتری دارند و باید در طول روز آب کافی بخورند تا دچار دهیدراسیون نشوند.
5- تب بالا
6- کم مصرف کردن مایعات به علت اختلال بلع
7- امتناع از نوشیدن مایعات به علت ترس از پریدن آب در گلو (مخصوصا در افراد سالمند)
علت بی آبی بدن بیمار مبتلا به اختلال بلع چیست؟
اختلال بلع به ایجاد هرگونه مشکل در انتقال صحیح غذا و مایعات از دهان به معده گفته میشود و انواع مختلفی دارد. در اکثر بیماران درگیر اختلال بلع، کنترل مایعات در دهان و انتقال آن به حلق و مری نسبت به غذاهای پوره و نیمه جامد دشوارتر است، چراکه بلع ایمن مایعات مستلزم هوشیاری کامل فرد،کنترل حرکتی بالا و فیزیولوژی بلع مناسب است تا از ورود مایعات به مسیر تنفسی و آسپیراسیون جلوگیری کند. بیماران مبتلا به دیسفاژی ممکن است به علت تجربه ناخوشایند پریدن آب در گلو از خوردن مایعات کافی در طول روز امتناع بورزند که این مسئله به مرور باعث ایجاد دهیدراسیون و کم آبی بدن میشود.
همچنین گاهی آسیب شناس گفتارو زبان با توجه به شرایط بلع بیمار دریافت مایعات را تا رسیدن به بلع ایمن و جلوگیری از آسپیراسیون محدود میکند. در این موقعیت درمانگر بایستی بر مبنای تاریخچه پزشکی و روند درمان اختلال بلع، با پزشک متخصص بیمار مشورت نموده و روشهای جایگزین برای تامین آب بدن بیمار را توصیه نماید تا از بروز دهیدراسیون جلوگیری کند.
کمبود آب در بدن چگونه درمان میشود؟
درمان دهیدراسیون به علت کم آب شدن بدن، شدت آن، سن بیمار و وضعیت سلامت عمومی وی بستگی دارد. اگر کم آبی به دلایلی چون مشغله فردی و عدم توجه به نوشیدن آب کافی ایجاد شده باشد و خفیف باشد بیمار باید در طول روز مکررا آب و مایعات حاوی الکترولیتهایی مانند سدیم و پتاسیم مصرف کند تا این میزان آب و مواد معدنی از دست رفته جایگزین شود و علائم دهیدراسیون برطرف شود. اما اگر فرد دچار کم آبی متوسط یا شدید شده باشد باید فورا به پزشک مراجعه کند و به احتمال زیاد به تزریق وریدی نیاز دارد. در مواردی که تب، اسهال یا استفراغ منجر به این اختلال شده باشد پزشک وضعیت را بررسی کرده و درمان آنها را به شکل همزمان آغاز میکند.
همچنین بیمارانی که به علت مشکلات بلع مانند پریدن آب در گلو یا آسپیراسیون مایعات دچار دهیدراسیون میشوند علاوه بر پزشک باید توسط گفتاردرمان متبحر در زمینه اختلالات بلع ارزیابی شوند. پس از ارزیابی درمانگر با شناسایی علت اختلال بلع با طراحی برنامه درمانی مناسب به بیمار در رسیدن به بلع ایمن کمک میکند و بیمار میتواند بدون نگرانی از پریدن آب در گلو یا آسپیراسیون مایعات در طول روز به میزان کافی مایعات دریافت کند.
سخن آخر
علت کم آب شدن بدن طیف گستردهای را شامل میشود و باعث بر هم خوردن عملکرد منظم و درست بدن میشود. شناخت و آگاهی از نشانههای اولیه دهیدراسیون و دریافت اقدامات درمانی مناسب میتواند از عوارض خفیف، متوسط و شدید کم آبی جلوگیری کند. درحالی که جدی نگرفتن دهیدراسیون و بررسی اینکه علت کم آب شدن بدن چیست؟ سبب گسترش آن شده و سلامتی و حیات بیمار را به چالش میکشد. اگر کم آبی بدن ناشی از آسپیراسیون مایعات و مشکل بلع باشد، فیزیولوژی بلع بیمار باید توسط آسیب شناس گفتار، زبان و بلع بررسی شود و اقدامات درمانی لازم جهت بهبود عملکرد بلع بیمار انجام شود. اگر در زمینه دهیدراسیون یا آسپیراسیون مایعات و کم آبی ناشی از آن سوالی دارید میتوانید در قسمت انتهایی مقاله پرسش خود را مطرح کنید، درمانگران ما در تیم ایران مد اس ال پی پاسخگوی شما خواهند بود.
سوالات متداول
درمان اختلال بلع چگونه به برطرف شدن کم آبی بدن منجر میشود؟
درمان اختلال بلع و ایمن شدن بلع بیمار منجر به کاهش اجتناب از مایعات شده و مصرف آب زیاد بدین طریق میسر خواهد بود. وقتی بیمار بدون دغدغه و مشکل بتواند آب بنوشد، کم شدن آب بدن به طور کامل برای بیمار بی معنی خواهد بود.
آیا برای بیمار در معرض آسپیراسیون راهکاری برای رساندن آب کافی به بدن به صورت ایمن وجود دارد؟
سرم تراپی و تزریق وریدی مهمترین راه برای تنظیم ورودی مایعات به بدن بیمار است. در صورتی که پزشک معالج بیمار این روش را برای بیمار کاربردی نداند، مصرف آب غلیظ شده با پودرهای غلیظ کننده، مصرف آب میوه های غلیظ، ماست، کاهو، خیار و غذاهای آب دار از مهمترین درمانهای جبرانی است.
|
اشتراک گذاری:
