زخم مری چیست؟

زخم مری در علم پزشکی به آسیب وایجاد تغییرات بافتی در دیواره مری گفته می‌شود. زخم مری نوعی زخم گوارشی است که ممکن است به آسیب غشای مخاطی مری محدود شود یا شدید باشد و لایه‌های عمیق‌تر دیواره مری را تحت تاثیر قرار دهد. مری مجرایی است که مواد غذایی را از حلق به معده منتقل می‌کند و نقش مهمی در عمل بلع دارد. لوله عضلانی مری توسط غشای مخاطی پوشیده شده که از آن در برابر آسیب‌های مکانیکی (چون عبور غذاهای سفت و خشک) و شیمیایی (مانند داروها یا اسید معده ناشی از رفلاکس معده) محافظت کند. اما اگر این غشای مخاطی برای مدت طولانی و مداوم در مواجهه با عوامل آسیب زا قرار بگیرد، بافت آن از بین می‌رود و مستعد ایجاد التهاب و زخم مری و گسترش آن به لایه‌های زیرین است. با توجه به اهمیت مجرای مری در فرایند بلع هر گونه آسیب بافت مری ممکن است منجر به دیسفاژی، استفراغ و احساس وجود توده‌ای در گلو شود. درمان به موقع این اختلال از گسترش آن به سایر بافت‌ها و ایجاد عوارض شدیدتر جلوگیری می‌کند در نتیجه به شما توصیه می‌کنیم با مشاهده علائم زخم مری که در ادامه به آن می‌پردازیم فورا با پزشک مشورت نمایید.

زخم مری چه علائمی دارد؟

نشانه‌های زخم مری همپوشانی زیادی با علائم سایر اختلالات گوارشی دارد و تشخیص این اختلال توسط پزشک و به کمک روش‌های تشخیصی مانند آندوسکوپی صورت می‌گیرد. رایج‌ترین علائم زخم مری که در بیماران مشاهده شده عبارت است از:
-    کاهش وزن محسوس بدون علت مشخص
-    مشکل در بلع غذا
-    احساس گیر کردن غذا در گلو یا مری
-    حالت تهوع و استفراغ
-    احساس درد در ناحیه قفسه سینه
-    احساس سوزش سر معده
-    بازگشت اسید معده
-    کاهش میل به خوردن غذا
-    وجود خون در استفراغ
-    سرفه مکرر هنگام خوردن غذا
-    بلع دردناک
-    احساس طعم ناخوشایند و ترش در دهان

چه عواملی باعث ایجاد زخم مری می‌شود؟

عوامل مختلفی می‌توانند بر غشای مخاطی پوشاننده دیواره مری و لایه‌های زیرین آن تاثیر بگذارند و سبب التهاب و بروز زخم مری شوند. از جمله رفلاکس معده، عفونت، مصرف برخی داروها یا مواد شیمیایی، استعمال دخانیات یا مصرف الکل زیاد، تماس جسم خارجی با دیواره مری در نتیجه برخی اقدامات پزشکی مانند آندوسکوپی ، سرطان مری، پرتودرمانی و...

رفلاکس معده:

رفلاکس معده (بیماری GERD) به بازگشت محتویات معده و اسید معده به سمت مری و حلق گفته می‌شود. بیماری  GERD از شایع‌ترین علل ایجاد زخم مری و التهاب گلو به شمار می‌رود. رفلاکس معده زمانی اتفاق می‌افتد که دریچه تحتانی مری به خوبی بسته نشده و درنتیجه مانع ورود محتویات معده به مری نگردد. رفلاکس معده مزمن باعث می‌شود بافت مری و ناحیه حلق برای مدت زمان طولانی و مداوم در تماس با اسید معده قرار بگیرد و در نهایت ممکن است باعث ایجاد التهاب گلو، زخم مری، مشکل دیسفاژی (اختلال بلع) و همچنین آسیب به حنجره و گرفتگی صدا شود.

سرطان مری:

سرطان مری نوعی سرطان شایع در بین مردان و زنان است که روندی رو به افزایش دارد. سرطان مری حاصل تکثیر بی وقفه و غیرعادی سلول‌ها در بافت مری است که به مرور توده‌های سرطانی را شکل می‌دهند. به دلیل اینکه این نوع سرطان ناحیه مری را درگیر می‌کند عملکرد مهمی چون بلع را تحت تاثیر قرار می‌دهد. سرطان مری انواع مختلفی دارد و در صورت تشخیص به موقع در موارد زیادی قابل کنترل است.

عفونت:

برخی زخم‌های مری منشا عفونی دارند مانند زخم‌های ناشی از عفونت قارچی، هلیکوباکتر پیلوری، هرپس یا پاپیلومای انسانی. لازم به ذکر است شیوع زخم‌های ناشی از عفونت در بین افراد کم است.

اختلال بلع و رفلاکس معده چه ارتباطی با هم دارند؟

اختلال بلع و رفلاکس معده به علت تاثیرات مخربی که بر سلامت عمومی فرد می‌گذارند، همواره یکی از چالش‌های سیستم سلامت و متخصصان هستند. رفلاکس معده بیماری بسیار شایعی است که بسیاری از افراد آن را جدی نمی‌گیرند و از پیامدهای منفی آن آگاه نیستند. بافت مخاطی مری در مواجهه با اسید معده نقش محافظتی دارد اما تماس مکرر اسید معده با این ساختارها به آسیب و تخریب بافت ناحیه مری و همچنین حلق می‌انجامد. حلق و مری محل عبور غذا از دهان به معده هستند و بدیهی است که آسیب این ساختارها بسته به شدت آن باعث ایجاد طیفی از اختلالات بلع خواهد شد. بلع دردناک، گلو پاک کردن مکرر، سرفه حین یا بعد از خوردن غذا، احساس گیر کردن غذا در گلو، آسپیراسیون و عفونت ریه از مهم‌ترین نشانه‌های اختلال بلع در بیماران با رفلاکس مزمن هستند. در صورت عدم درمان به موقع اختلال بلع و رفلاکس معده، این بیماری می‌تواند عوارض دیگری چون آسیب بافت لثه و پوسیدگی دندان‌ها، فرسایش و زخم مری، سختی مری، بیماری مری بارت ( شامل تغییرات دائمی در پوشش مری) و در موارد شدید سرطان مری را به دنبال داشته باشد. بنابراین بیماری رفلاکس معده و اختلال بلع ناشی از آن باید جدی گرفته شود و به محض شناسایی اقدامات درمانی مناسب و موثر جهت درمان آن آغاز گردد.

همه چیز در مورد روش‌های درمان زخم مری!

روش‌های درمان زخم مری به طور کلی به سه دسته دارودرمانی، جراحی و اصلاح سبک زندگی تقسیم می‌شود. پزشک متخصص با توجه به علت ایجاد زخم و نوع و شدت آن بهترین روش درمان را بر مبنای شرایط بیمار به او توصیه می‌کند. در صورتی که زخم مری باعث ایجاد اختلال بلع شده باشد انجام بلع درمانی توسط آسیب شناس گفتار، زبان و بلع در کنار سایر درمان‌ها بسیار ضروری است.

اصلاح سبک زندگی:

 اگر به زخم مری مبتلا هستید باید بدانید که اصلاح شیوه زندگی یکی از اقدامات درمانی موثر و مهم در بهبود آن است. اجتناب از خوردن وعده غذایی چرب و پرادویه با حجم زیاد، کاهش مصرف الکل و سیگار، پرهیز از خوابیدن یا دراز کشیدن بلافاصله بعد از صرف غذا و کاهش سطح استرس و متعادل نگه داشتن وزن بدن از مهم‌ترین تغییرات سبک زندگی در درمان زخم مری و کاهش رفلاکس به حساب می‌آید.

دارودرمانی:

دارودرمانی برای این بیماران بر مبنای علت ایجاد زخم متفاوت است. به عنوان مثال اگر منشاء ایجاد زخم باکتریایی باشد پزشک داروی آنتی بیوتیک را برای بیمار تجویز می‌کند و در مواردی که زخم مری حاصل از برگشت اسید باشد داروهای مهار کننده پمپ پروتون مانند امپرازول، پنتوپرازول،اسموپرازول و... که اسید معده را کاهش می‌دهند یا مسدودکننده‌های هیستامین و آنتی اسیدها را توصیه می‌کند.

جراحی:

جراحی نوعی روش تهاجمی است و در مواردی که زخم مری شدید بوده و با اصلاح سبک زندگی و دارودرمانی بهبودی حاصل نشود، از این روش استفاده می‌شود. این روش در درمان زخم مری مزمن اثرگذاری بالایی دارد. انواع مختلفی جراحی برای بهبود زخم مری وجود دارد که پزشک متخصص بر مبنای شرایط بیمار روش جراحی مناسب را انتخاب می‌نماید.

سخن آخر

زخم مری به علت مشکلات جسمی و فیزیکی که برای فرد به همراه دارد، کیفیت زندگی بیمار را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد. با توجه به نقش کلیدی مری در عمل بلع اختلال در بافت این ناحیه باعث تنگ شدن مجرای آن شده و تاثیر چشمگیری بر غذا خوردن و بلعیدن فرد ایجاد می‌کند. این بیماران اغلب از دیسفاژی  و دردهای شدید ناحیه قفسه سینه حتی موقع استراحت شکایت دارند. شناسایی به موقع این اختلال توسط پزشک و طرح ریزی درمان مناسب روند بهبودی را تسریع می‌کند. تیم ایران مد اس ال پی با کمک درمانگران با تجربه و بهره گیری از تجهیزات مدرن آماده ارائه بهترین خدمات بلع درمانی برای بیمارانی است که از اختلال بلع ناشی از زخم مری رنج می‌برند.

سوالات متداول شما

آیا درمان دارویی زخم مری می‌تواند بر کاهش علائم اختلال بلع در این افراد تاثیر گذار باشد؟

دارو درمانی در بیماران مبتلا به زخم مری به کاهش اثر اسید و التهاب در مسیر و مجراها کمک خواهد کرد. طبیعتا بلع بیمار متعاقب بهبودی اثر درد و التهاب بهتر می‌شود. اما در برخی از بیماران مخصوصا در سن سالمندی، درمان مستقیم اختلال بلع نیز توصیه می‌شود.

آیا درمان اختلال بلع در بیماران مبتلا به زخم مری با سیار بیماران متفاوت است؟

درمان اختلال بلع در هر بیماری در مقایسه با بیمار دیگر متفاوت است. بلع درمانی در زخم مری به طور خاص به توصیه‌ها، کنترل اثر التهاب و تقویت برخی از عضلات خاص متمرکز و نه محدود می‌شود.