تراکئوستومی چیست؟ (tracheostomy چیست؟)
تراکئوستومی یک سوراخ است که جراح جلوی گردن و در لوله تراشه (نای) ایجاد میکند و لوله تراک را در این سوراخ قرار میدهد تا مسیر تنفس را باز نگه دارد. تراکئوستومی یک مسیر عبور هوا ایجاد میکند که به فرد کمک میکند بتواند نفس بکشد. از تراکئوستومی وقتی استفاده میشود که فرد در تنفس عادی مشکل دارد یا انسداد در مسیر هوایی به وجود آمده باشد که مانع از نفس کشیدن فرد شود. همچنین در شرایطی که فرد طولانی مدت به دستگاه ونتیلاتور (دستگاه تنفس مصنوعی) متصل باشد و ریسک عفونت ریه در اثر ونتیلاسیون بلند مدت زیاد باشد تراکئوستومی انجام میشود. در برخی موارد نادر مثل انسداد ناگهانی مسیر تنفسی در اثر ضربه به نواحی سر و گردن نیز ممکن است نیاز به انجام تراکئوستومی باشد.
آیتم | خلاصه توضیح |
|---|---|
تعریف | ساکشن تراکئوستومی روشی برای خارج کردن خلط و ترشحات از مسیر لوله تراکئوستومی و ریه است. |
چرا انجام میشود؟ | برای بیمارانی که ترشحات ریوی زیاد دارند و نمیتوانند آن را با سرفه خارج کنند یا راه هواییشان دچار انسداد شده است. |
مزایا | بهبود تنفس، افزایش اکسیژن خون، کمک به رفع عفونت ریه و تسهیل بلع در بیماران دارای تراکئوستومی. |
معایب / خطرات | احتمال خونریزی، آسیب بافتی، التهاب، کاهش اکسیژن موقت و احتمال آسپیراسیون در طول فرآیند. |
چرا ساکشن تراکئوستومی در برخی از بیماران انجام میگیرد؟
ساکشن روشی است که در طی آن مواد و مایعات از طریق فشار هوا به درون یک لوله مکیده میشود تا جسم یا مواد مورد نظر از یک ناحیه برداشته شود. مهم ترین دلیل برای انجام ساکشن تراکئوستومی کم کردن خلط ریه است.ساکشن تراکئوستومی به معنای برداشتن ترشحات از فضای لوله تراشه است. ساکشن تراکئوستومی در بیمارانی که خلط ریه یا ترشحات ریوی دارند انجام میشود. این عمل به بیمار کمک میکند تا تنفس بهتری داشته باشد.
در واقع در ساکشن تراکئوستومی و ساکشن ترشحات ریوی با برداشتن ترشحات و خلط ریه از فضای نای و ریه به بیمار در بهبودی سریع تر عفونت ریه کمک خواهد شد. همچنین در مواردی که خلط ریه بیمار غلیظ و چسبناک است و قدرت سرفه بیمار در حدی نیست که بتواند با سرفه ترشحات ریوی را خارج کند، ساکشن ترشحات ریوی کمک بسیاری به بیمار خواهد کرد. علاوه بر این گاهی ترشحات ریه در مسیر تنفسی به صورت خلطهایی غلیظ و متراکم در میایند که در صورت عدم توانایی بیمار برای خارج کردن آنها با سرفه میتواند باعث انسداد مسیر تنفسی و دیسترس تنفسی شود به همین علت ساکشن تراکئوستومی نه تنها برای بیمار کمک کننده است بلکه حتی گاهی نجات دهنده نیز میباشد و بیمار را از خطر خفگی نجات میدهد.
چه عواملی باعث عفونت ریه میشود؟
عفونت ریه به دلایل گوناگونی ایجاد میشود.گاهی عوامل قارچی باعث عفونت ریه میشود، گاهی عوامل ویروسی مثلا در آنفولانزا و کووید ویروس باعث عفونت ریه میشود و گاهی عامل عفونت ریه باکتریها هستند که معمولا باعث پنومونی میشوند. در آسپیراسیون اغلب باکتری ها ایجاد عفونت میکنند. افرادی که طولانی مدت سیگار میکشند پس از مدتی ریه انها قادر به خارج کردن سموم نمیباشد و در نتیجه عفونت ریه ایجاد میشود. همچنین در بیمارانی که طولانی مدت از طریق ونتیلاتور تنفس انها حفظ میشود معمولا عفونت و خلط ریه ایجاد میشود در این موارد تراکئوستومی باعث میشود که بیمار احساس راحتی بیشتری داشته باشد و کمتر نیاز به داروهای سدیتیو (آرامبخش) خواهد داشت. در بیمارانی با این شرایط به دلیل وجود ترشحات ریوی نیاز به ساکشن تراکئوستومی نیز میباشد.
آسپیراسیون چیست و چه ارتباطی با ساکشن تراکئوستومی دارد؟
به نشت مایعات و مواد غذایی به ریه آسپیراسیون گفته میشود. آسپیراسیون معمولا به صورت سرفه حین یا بعد از قورت دادن خود را نشان میدهد اما گاهی نیز به صورت خاموش و بدون علامت است. آسپیراسیون در افرادی که اختلال بلع دارند اتفاق میافتد. اختلال بلع معمولا در بیماریهای نورولوژیک مثل پارکینسون، ام اس، آلزایمر، تومورها و جراحیهای ناحیه سر و گردن و ضربهها و آسیبهای مغزی و همچنین سالمندی ایجاد میشود. اختلال بلع در هر گروه سنی از نوزادی (معمولا در نوزادان نارس) تا بزرگسالی و سالمندی ممکن است رخ دهد.
در بیمارانی که تراکئوستومی هستند بررسی وجود یا عدم وجود اختلال بلع از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا در صورت آسپیراسیون، خلط ریه این بیماران به شدت افزایش یافته و نیاز به ساکشن تراکئوستومی بیشتر و بیشتر خواهد شد. به دنبال ساکشن تراکئوستومی به صورت مکرر، احتمال تروماتیزه شدن (زخم و خونریزی) و ضعیف شدن رفلکس گگ (حالت عق زدن) بیشتر میشود. قابل ذکر است که آسپیراسیون در این افراد معمولا خاموش و بدون علامت است از این رو بررسی دقیق وضعیت بلع بیمار جهت جلوگیری از تشدید عفونت ریه و کمتر شدن میزان ساکشن تراکئوستومی اهمیت بسیاری دارد.
یکی از دلایل مهم ساکشن ترشحات ریوی در بیمارانی که تراکئوستومی هستند اختلال بلع بزاق است. در صورتی که بیمار نتواند ترشحات حلقی را ببلعد یا با سرفه خارج کند و همچنین در بیمارانی که شدت اختلال بلع آنها به حدی است که نتوانند بزاق خود را به صورت موثر ببلعند، به علت جمع شدن بزاق و ترشحات در فضای تراک و لوله تراشه نیاز به ساکشن تراکئوستومی میباشد.
چگونه میتوان از بلع بیماران تراکئوستومی مطمئن شد؟
بررسی وضعیت بلع بیمار به کمک درمانگر بلع انجام میشود. درمانگر بلع در واقع گفتاردرمانی است که در حیطهی اختلال بلع فعالیت میکند و مهارت و تجربه و دانش کافی برای اظهار نظر در مورد بلع بیماران خصوصا بیماران تراکئوستومی که ریسک آسپیراسیون در آنها بالا است را دارد.
ساکشن تراکئوستومی چه مزایا و معایبی دارد؟
ساکشن تراکئوستومی باعث میشود که:
- بیمار تنفس بهتری داشته باشد
- به تسریع بهبودی از عفونت ریه کمک میکند.
- میزان اکسیژن خونSpo2 بیمار افزایش مییابد.
- عملکرد بلع بیمار با ساکشن تراکئوستومی بهتر خواهد شد.
- با ساکشن تراکئوستومی توان بیمار جهت انجام بلع موثر بیشتر خواهد شد.
- هوشیاری بیمار با ساکشن تراکئوستومی بهتر خواهد شد.
اما ساکشن تراکئوستومی مشکلاتی همانند ذیل را به دنبال خواهد داشت:
- خونریزی و تروماتیزه شدن
- تشدید عفونت ریه در صورت عدم رعایت استانداردهای ساکشن تراکئوستومی
- التهاب حنجره
- ملتهب شدن مخاط سطح مسیر تنفسی
- احتمال بروز آسپیراسیون در حین ساکشن تراکئوستومی به دلیل فعال شدن رفلکس عق زدن و بالا آوردن بیمار
- نرسیدن اکسیژن به بیمار حین ساکشن تراکئوستومی
نتیجه گیری
ساکشن تراکئوستومی فرایندی است که در کنار سایر اقدامات پزشکی به کمتر شدن خلط ریه و درمان عفونت ریه کمک خواهد کرد. دلایل زیادی باعث نیاز به ساکشن تراکئوستومی میشود که مهم ترین آن ها اختلال بلع است. در بیمارانی که به علت عدم بلع مناسب توان بلع ترشحات ریوی را ندارند، ساکشن نیاز خواهد بود. قبل از اینکه بیمار تراکئوستومی شروع به غذا خوردن از راه دهان کند ضروری است که یک بلع درمانگر بلع بیمار را بررسی کند تا از عدم وجود اختلال بلع در بیمار اطمینان حاصل پیدا کند چرا که آسپیراسیون باعث تشدید عفونت ریه در این بیماران خواهد شد. تیم ایران مد اس ال پی درمانگرانی مجرب در زمینه ارزیابی و درمان اختلال بلع دارد و چنانچه بیمار شما تراک دارد برای بررسی بلع بیمار خود میتوانید از خدمات ما استفاده کنید.
سوالات متداول
تراکئوستومی میتواند بسته به دلیل انجام آن موقت یا دائمی باشد اما در بیشتر موارد موقتی است و زمانی که بیمار توانایی تنفس خودبخودی را به دست آورد قابل برداشتن خواهد بود.
به طور کلی نوزادان و کودکان برای این کار پر ریسک هستند. همچنین افراد سیگاری و الکلی، افرادی که دیابت دارند، افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، افرادی که بیماری های مزمن دارند و همچنین افرادی که استروئید و کورتیزول دریافت میکنند.
|
اشتراک گذاری:
