درمان اختلال بلع به چه صورت‌هایی انجام می‌گیرد؟

به صورت خلاصه اختلال بلع به هر گونه ناتوانی در خوردن و آشامیدن گفته می‌شود. این اختلال معمولا خود را با سرفه‌های حین غذا خوردن یا نوشیدن مایعات نشان می‌دهد. اختلال بلع به دلیل مشکلاتی که در سلامتی و تغذیه انسان ایجاد می‌کند به شدت کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این مشکل به دلایل مختلف و در سنین مختلف از نوزادی به دلیل تولد زود هنگام نوزاد تا سالمندی و به دلیل کهولت سن ممکن است رخ دهد. در صورتی که تمایل دارید مطالب بیشتری در مورد اختلال بلع و نشانه ها و علل آن بدانید از مقالات موجود در همین سایت استفاه کنید. اما درمان اختلال بلع چگونه است؟
در گذشته درمان اختلال بلع بیشتر با روش‌‌های سنتی و ساده که مبتنی بر فعالیت‌های حرکتی اکتیو مثل MFT وPNF  و TTS (استفاده از محرکات حسی) هستند و همچنین مانورها و تمرینات حسی حرکتی صورت می‌گرفت. اما امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی در حیطه درمان و پزشکی؛ درمان اختلال بلع نیز پیشرفته تر و مدرن تر شده است و از درمان‌های دستگاهی نظیر درمان وایتال استیم در بسیاری از کشورها جهت درمان اختلال بلع استفاده می‌کنند. بلع درمانی با ویبره نیز یکی دیگر از روش‌های درمان این مشکل است. بلع درمانی با ویبره بیشتر در حل مشکلات داخل دهانی کاربرد دارد. ویبره درمانی داخل دهان معمولا با هدف درمان مشکلات دهانی استفاده می‌شود. ویبره درمانی داخل دهان می‌تواند در حل مشکلات حرکتی دهانی و همچنین حسی دهانی به افراد و خصوصا کودکان کمک کند. درمان حسی حرکتی اختلال بلع با ویبراتور از نوع درمان حسی جرکتی بلع است. علاوه بر موارد گفته شده در درمان اختلال بلع از مانورهای دستی (منوال تراپی) نیز استفاده می‌شود.
برای جمع بندی می‌توان گفت درمان اختلال بلع از یک دیدگاه طبقه بندی به سه دسته درمان حسی، درمان حرکتی و درمان حسی جرکتی دسته بندی می‌شود و از یک منظر دیگر به درمان‌های سنتی و مدرن.
درمان حسی شامل،TTS( ارائه محرکات حسی)، محرکات دمایی، چشایی، لمس و فشار و حس عمقی که معمولا در این موارد بلع درمانی با ویبره و ویبره درمانی داخل دهانی استفاده می‌شود.
درمان‌های حرکتی شامل درمان های دستی، تمرینات اکتیو و مانورهای درمانی که به درمان سنتی نیز معروف هستند.
درمان‌های حسی حرکتی: این نوع از درمان بر هر دو مولفه حس و حرکت تمرکز دارد و ترکیبی از هر دو درمان سنتی و درمان مدرن یعنی درمان وایتال استیم و درمان حسی حرکتی اختلال بلع با ویبراتور است.

منظور از بلع درمانی با ویبره چیست؟

هدف بیشتر افراد از مطرح کردن بلع درمانی با ویبره استفاده از دستگاه برای درمان اختلال بلع است. اما باید توجه داشت که بلع درمانی با ویبره، الکتروتراپی نمی‌باشد. دستگاه‌هایی مورد تاییدیه سازمان جهانی غذا و دارو برای درمان اختلال بلع هستند که اساس آنها محرکات نوروماسکولار است یعنی تحریک عصبی ماهیچه‌ای جهت درمان اختلال بلع به عضله مربوطه داده می‌شود.
استفاده از ویبراتور و بلع درمانی با ویبره برای جبران نقص عملکرد عضلات حلق و حنجره مورد تایید نیست و حتی می‌تواند برای بیمار خطرناک باشد. توجه داشته باشید که بلع درمانی با ویبره در اختلالات حسی دهانی دهانی کاربرد زیادی دارد. درمان بلع با دستگاهARKs  نمونه این نوع از بلع درمانی با ویبره است.

آیا بلع درمانی با ویبره با درمان وایتال استیم یکی است؟

خیر این دو نوع درمان یکی نیستند و اساس آنها با یکدیگر متفاوت است. در درمان وایتال استیم از تحریکات عصبی ماهیچه‌ای جهت درمان اختلال بلع استفاده می‌شود و این نوع از درمان بیشتر در بزرگسالان کاربرد دارد. اما بلع درمانی با ویبره تحریکات از نوع ویبریشن است و معمولا در درمان اختلالات حسی دهانی و ناهماهنگی‌های حسی حرکتی استفاده می‌شود. در کودکان معمولا این نوع از نقایص دیده‌ می‌شود و درمان حسی حرکتی اختلال بلع با ویبراتور با استفاده از وسایلی مثل ابزارهایARKs به عنوان بلع درمانی با ویبره انجام می‌شود.

چگونه تشخیص دهیم که بیمار نیاز به بلع درمانی با ویبره دارد یا خیر؟

به صورت کلی درمان اختلال بلع و اینکه در درمان از چه روش، ابزار، دستگاه و تکنیک‌هایی استفاده شود، توسط گفتاردرمان تشخیص و انجام داده می‌شود. ممکن است بیمار به دلیل مشکلات حسی نیاز به مداخلات حسی مثلTTS و ویبره درمانی داخل دهانی داشته باشد. ممکن است بیمار دیگری در مسائلی که مرتبط با فاکتورهای حرکتی بلع است مشکل داده باشد که در این صورت ترکیبی از درمان‌های سنتی و مدرن موثر واقع خواهد شد. از طرفی دیگر بیمار ممکن است هر دو مشکل حسی و حرکتی را داشته باشد که در این صورت درمان حسی حرکتی اختلال بلع با ویبراتور و درمان وایتال استیم و همچنین مانورهای دستی (منوال تراپی) لازم است.

آیا بلع درمانی با ویبره خطرناک است؟

بلع درمانی کاری بسیار حساس و خطرناک است. زیرا بسیاری از عضلات و اعصاب درگیر در این عمل پیچیده در گردن قرار گرفته‌اند. گردن انسان محل عبور شریان‌های حیاتی مانند کاروتید است که به مغز خون رسانی می‌کند به همین دلیل بلع درمانی حتما باید توسط گفتاردرمانی انجام گیرد که در زمینه اختلال بلع مهارت داشته باشد. بلع درمانی با ویبره نیز اگر به درستی انجام نگیرد نه تنها به بیمار کمک نخواهد کرد، بلکه خطرناک نیز خواهد بود. استفاده از ویبراتور برای درمان اختلال حلقی بلع مناسب نیست حتی درمان وایتال استیم نیز برای هر بیماری انجام نمی‌شود. به عنوان مثال افرادی که تشنج فعال دارند یا افرادی که پیس میکر دارند کاندید استفاده از این دستگاه نیستند.

آیا بلع درمانی با استفاده از هر ویبراتوری قابل قبول است؟

بلع درمانی با ویبره با استفاده از هر ویبراتوری قابل قبول نیست. درمان اختلال بلع نیازمند ابزار خاصی است که برای محدوده سر و گردن مناسب سازی شده باشد. این یعنی اینکه ما نمی‌توانیم از هر ویبراتوری با هر شدت لرزشی استفاده کنیم در برخی از موارد استفاده از ویبراتورهای فیزیوتراپی تنفسی برای درمان اختلال بلع مشاهده شده است. در حالی که این ویبراتورها امواج لرزشی را با فرکانس بالا به سمت اندام مورد هدف می‌فرستند. در این صورت امکان بروز خطراتی مانند فعال شدن سینوس کاروتید و مختل شدن جریان خون رسانی به مغز وجود دارد. همچنین در مواردی ارسال جریان‌های با فرکانس بالای لرزشی می‌تواند اثر التهابی داشته و مخصوصاً در بیماران نئوپلاسم منجر به رشد تومور می‌شود. بنابراین می‌توان بیان کرد که درمان اختلال بلع از طریق ویبراتور یا همان بلع درمانی با ویبره بایستی توسط ابزارهای خاص انجام گردد. بنابراین ما باید از تجهیزات مناسبی برای درمان اختلال بلع بهره ببریم.

سخن آخر

بلع درمانی با ویبره معمولا با الکتروتراپی بلع اشتباه گرفته می‌شود. الکتروتراپی و درمان‌های دستگاهی بلع معمولا با دستگاه‌هایی انجام می‌شود که اساس آنها تحریکات ماهیچه‌ای عصبی است مانند درمان وایتال استیم.  بلع درمانی با ویبره معمولا در اختلالات حسی دهانی و حسی حرکتی کاربرد دارد. درمان بلع با دستگاهARKs  نمونه‌ای از کاربرد بلع درمانی با ویبره است. بلع درمانی توسط گفتاردرمان متخصص در زمینه اختلالات بلع انجام می‌گیرد. درمانگران حاضر در تیم ایران مد اس ال پی با تسلط بر درمان اختلال بلع و استفاده از دستگاه‌های مدرن نظیر وایتال استیم قادر به ارائه بهترین خدمات به بیمار شما هستند.

سوالات متداول شما

چه کسانی از درمان وایتال استیم نتیجه خواهند گرفت؟

درمان وایتال استیم در افرادی که ضعف عضلانی و بد عملکردی‌های حسی حرکتی موجب اختلال بلع در آنها شده است، بسیار موثر واقع می‌شود،.خصوصا در افراد سالمند که اختلال بلع انها به دلایلی مانند ضعف عضلات بلع و ناهماهنگی‌های حرکتی در بلع صورت می‌گیرد.

آیا در درمان اختلال بلع کودکان از ویبره و برق استفاده می‌شود؟

برای حل مشکلات بلع کودکان باید بررسی دقیق از نظر حس دهانی، هماهنگی حسی و همچنین عملکرد حرکتی عضلات به عمل آید. معمولا ویبره درمانی داخل دهان در کودکانی که مشکلات حسی دارند و درمان حسی حرکتی اختلال بلع با ویبراتور در کودکانی که هر دو مشکل را دارند به صورت میکس انجام می‌شود. درمان وایتال استیم معمولا در کودکان مورد استفاده نیست.