آیا می‌دانید اختلال بلع و عواقب آن چیست؟

اختلال و ضعف بلع، ناتوانی در بلعیدن مواد غذایی و مایعات به صورت ایمن و کارا می‌باشد. بعضی از بیماران در خوردن برخی مواد بافت‌های غذایی خاص مشکل دارند اما بعضی از بیماران اصلا توانایی بلع ندارند. اختلال بلع می‌تواند به علل مختلفی ایجاد شود این عوامل عبارتند از:
•    جراحی‌های سر و گردن
•    سکته‌های مغزی
•    بیماری‌های سیستم مغز و اعصاب (پارکینسون، آلزایمر، ALS, MS)
•    سالمندی
•    رفلاکس
اختلال بلع می‌تواند مشکلات و مسائل جدی برای سلامتی افراد ایجاد کند این مشکلات شامل عفونت ریه، کاهش سطح هوشیاری، مشکلات تنفسی و حتی مرگ می‌باشد. به دلیل خطراتی که اختلال بلع برای افرد به دنبال دارد، اهمیت آگاهی از مشکلات بلع و مدیریت آنها افزایش می‌یابد.

اختلال و ضعف بلع چه مشکلاتی را به همراه دارد؟

همانطور که گفته شد ضعف بلع از عوامل تهدید کننده‌ی سلامت افراد محسوب می‌شود. فرد دارای اختلال بلع ممکن است توانایی بلعیدن مواد غذایی را نداشته باشد یا مواد بلعیده شده به فضای ریه‌ها و مجاری هوایی نشت کند که به این اتفاق آسپیراسیون گفته می‌شود. به دنبال آسپیراسیون ممکن است عفونت ریه، مشکلات تنفسی، کاهش سطح اکسیژن خون وکاهش سطح هوشیاری برای افراد ایجاد شود. ضعف بلع علاوه بر مشکلات سلامتی باعث کاهش کیفیت زندگی افراد خصوصا سالمندان شده و در نتیجه منجر به کاهش کیفیت زندگی اجتماعی آنان می‌شود، زیرا افراد به علت اختلال بلع توانایی حضور در جامعه و گروه‌ها را نخواهند داشت و موجب انزوای آنان و کناره گیری از اجتماع و حتی خانواده هایشان می‌شود.

مدیریت مشکلات بلع چگونه است؟

در ابتدا ممکن است چنین تصور شود که آگاهی از مشکلات بلع و مدیریت آنها به شناخت و درمان اختلال بلع محدود می‌شود اما باید گفت که مدیریت اختلال بلع نیاز به مراقبت‌های حین و خصوصا پس از درمان دارد تا بیمار پس از دریافت بهترین درمان اختلال بلع بتواند عدم مشکل بلع را در تمام طول حیات خود حفظ کند و از خوردن و آشامیدن به صورت ایمن لذت ببرد. 
در صورتی که بیمار با علائمی مانند سرفه حین بلع، گیر کردن غذا در گلو و عدم توانایی بلع مشکوک به اختلال بلع باشد یا مشکل و ضعف بلع توسط پزشک تشخیص داده شود لازم است که آسیب شناس گفتار و زبان و بلع بر بالین بیمار حضور پیدا کند و ارزیابی‌های لازم را انجام دهد. بعد از معاینات و ارزیابی‌های بالینی ممکن است درمانگر تشخیص دهد که بیمار نباید از راه دهان چیزی دریافت کند و لازم است که از روش‌های غیر دهانی مانند NGT و PEG تغذیه کند، بنابراین یکی از راه‌های رسیدگی به مشکلات بلع و مدیریت آنها تغذیه غیر دهانی برای جلوگیری از مشکلات بلع می‌باشد. در صورتی که فرد کاندید تغذیه غیر دهانی باشد لازم است که از کمک متخصص تغذیه جهت آگاهی از مقدار و نوع مواد غذایی‌ای که بیمار لازم است دریافت کند بهره برد. پس چنین می‌توان گفت که برای مدیریت مشکلات بلع تغذیه مناسب جایگزین، امری ضروری است. زمان و تعداد دفعات تغذیه و گاواژ برای رساندن مواد غذایی کافی به بدن بیمار از جهت جلوگیری از سوء تغذیه در مشکلات بلع و مدیریت آنها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. 
گاهی ممکن است که بیمار تنها در بافت‌های خاصی از مواد غذایی و مایعات مشکل داشته باشد. در چنین مواردی پس از ارزیابی و تشخیص درمانگر بلع ممکن است از tube feeding (لوله تغذیه) استفاده نشود و تغذیه دهانی بیمار با محدود شدن به بافت‌ها و مواد خاص حفظ شود. در این مورد نیز مشاورات درمانگر بلع و کارشناس تغذیه برای آگاهی از نوع تغذیه بیمار لازم می باشد. پس دومین آیتم رسیدگی به مشکلات بلع و مدیریت آنها آگاهی از نوع و مقدار تغذیه است. علاوه بر موارد ذکر شده درمان اختلال بلع یکی دیگر و شاید یکی از مهم ترین آیتم های لازم برای مدیریت ضعف بلع می‌باشد. چرا که درمان اختلال بلع باعث شروع تغذیه مجدد دهانی و کاهش علائم مشکل بلع می‌شود. درمان اختلال بلع توسط آسیب شناس گفتار و زبان و بلع که تجربه بالینی کافی دارد انجام می‌شود. آموزش پوزیشن و طرز قرار گرفتن بیمار در حین تغذیه چه از نوع دهانی و چه از نوع غیر دهانی از مراقبت‌ها و ضروریات مسئله مشکلات بلع و مدیریت آنها می‌باشد.

بهترین درمان اختلال بلع کدام است؟

درمان اختلال بلع طیف وسیعی از درمان‌های سنتی و مدرن می باشد که شامل دستورزی ها، تمرینات و درمان های دستگاهی است و به صورت کلی نمی‌توان گفت که یک نوع خاصی از درمان به عنوان بهترین درمان اختلال بلع برای بیمار محسوب می‌شود. در واقع با توجه به شرایط بیمار، ماهیت مشکل بیمار و دیگر پارامترها بهترین درمان اختلال بلع زیر نظر درمانگر متخصص در درمان اختلال بلع تعیین می‌شود. این درمان ممکن است شامل درمان سنتی یا مدرن یا ترکیبی از هر دو نوع باشد. پس می‌توان گفت در نظر گرفتن بهترین درمان اختلال بلع برای بررسی مشکلات بلع و مدیریت انها با توجه به شرایط بیمار تعیین می‌شود.

در بررسی مشکلات بلع و مدیریت آنها چه مواردی حائز اهمیت است؟

مهمترین فاکتور در بررسی مشکلات بلع و مدیریت آنها شناسایی عامل زمینه‌‌ای ایجاد کننده مشکل است. مسیر درمان هر بیمار وابسته به مشکل زمینه‌ای اش متفاوت بوده و نیازمند شناسایی دقیق است. شناسایی مشکل فیزیولوژیک بیمار در تعیین نوع درمان نقش تعیین کننده داشته و برنامه درمانی متناسب با نقایص وی تنظیم می‌شود. نقایص ساختاری مانند وجود التهاب، زخم، کوتاهی و تنگی در تعیین نوع درمان نقص حیاتی دارند. به طور مثال وجود تنگی با یک سری از درمان‌های عضلانی قابل حل بوده و در برخی موارد به دلیل عدم تاثیر گذاری تمرین‌های حرکتی نیازمند جراحی و تغییر ساختاری است. تجربه درمانگر اختلال بلع هم از جمله موارد بسیار مهم در امر مشکلات بلع و مدیریت آنها است. درمانگر با تجربه در بهترین زمان ممکن بهترین درمان اختلال بلع را انتخاب کرده و در کوتاه‌ترین زمان ممکن مشکل بلع بیمار را برطرف می‌کند.

سخن آخر

مشکلات بلع و مدیریت آنها از مهمترین دغدغه‌های کادر سلامت محسوب می‌شود. گاهی از اوقات پرستار و پزشک بیمار بقدری درگیر اختلال بلع بیمار می‌شوند که تصمیم گیری درست بدون دریافت مشاورات از درمانگر متخصص اختلال بلع برایشان مقدور نیست. اختلال و ضعف بلع یکی از تهدید کننده‌های سلامت انسان محسوب می شود.

شناسایی مشکلات بلع و مدیریت آنها جهت جلوگیری از بروز مشکلات و عواقب آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مدیریت اختلال بلع موارد بسیاری را شامل می شود که یکی از مهم ترین آنها درمان اختلال بلع و تعیین بهترین درمان اختلال بلع با توجه به شرایط بیمار است که در شرایط بهینه منجر به عدم مشکل بلع در بیمار و در تمام طول حیات او شود. ممنون که تا انتهای این مقاله همراه ما بودید. اگر در مورد مشکلات بلع و مدیریت آنها سوالاتی باقی مانده است می‌توانید در زیر همین پست برای ما درج بفرمایید.