عمل بلعیدن چگونه انجام می‌شود؟

فرایند گوارش در بدن انسان مراحل مختلفی دارد که طی آن ماده غذایی هضم و جذب می‌شود. فرایند بلع اولین مرحله گوارش است که طی آن ۲۶ عضله و اعصاب مختلف هماهنگ با هم فعالیت می‌کنند. عمل بلع از دهان آغاز شده و با ورود غذا به معده خاتمه می‌یابد. در ابتدا لقمه غذا در دهان توسط دندان‌ها و حرکات فک و زبان به قطعات کوچک تبدیل شده و با بزاق دهان ترکیب می‌شود. سپس با حرکت زبان به سمت عقب لقمه به سمت حلق فرستاده می‌شود.
 مرحله دهانی تنها بخش ارادی فرایند بلع است. بعد از ورود غذا به حلق مسیر تنفسی توسط حرکت صعودی حنجره و حرکت اپی گلوت کاملا بسته می‌شود. بدین وسیله غذا وارد مری می‌شود. در فاز انتهایی بلع، محتویات مری از طریق اسفنگتر تحتانی مری وارد معده می‌شود. هر گونه عارضه یا اختلالی که بر هماهنگی سیستم تنفس و بلع یا حرکت عضلات و کنترل عصبی تاثیر بگذارد، می‌تواند باعث بروز اختلال بلع موقت یا دائمی شود. مشکلات بلع از خفیف تا شدید متفاوت‌اند. عوامل گوناگونی باعث ایجاد اختلال بلع می‌شوند که هر کدام علائم متفاوتی برای بیمار ایجاد می‌کنند. قورت دادن با صدای بلند و علت آن در گروه مشکلات بلع قرار داده می‌شود و بررسی آن بر عهده آسیب شناس گفتار، زبان و بلع است.

در مورد قورت دادن با صدای بلند و علت آن چه می‌دانید؟

قورت دادن با صدای بلند و علت آن معمولا توسط افراد عارضه‌ای ساده پنداشته می‌شود. اما این مشکل به ظاهر ساده گاهی بیمار را با چالش جدی مواجه می‌کند و حتی کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. قورت دادن با صدای بلند و علت آن، از جمله موقعیتهایی است که اکثر افراد حداقل یک بار آن را تجربه کرده اند. صدای ترق موقع آب خوردن و بلع صدادار اگر متداول نباشد، یک فرایند طبیعی محسوب می‌شود. اما در مواردی که این عارضه تکرار شود، باید علت ایجاد آن شناسایی شود. مشکل بلع صدادار و علت آن به گروه سنی خاصی محدود نمیشود، اما وقوع آن در سالمندان متداول‌تر است. سالمندی به عنوان یک پدیده پیشرونده و غیر قابل برگشت زیست شناختی و جسمی تعریف می‌شود که در طول زندگی هر فردی رخ می‌دهد. 
افراد سالمند با افزایش سن مشکلاتی در مراحل دهانی، حلقی و مروی بلع دارند. این موارد با استفاده از مطالعات بلع باریوم و ویدئوفلوروسکوپی گزارش شده است. به طوری که این افراد در معرض خطر بالای آسپیراسیون (ورود مواد غذایی به ریه) نیز هستند. قورت دادن با صدای بلند اگر مرتب تکرار شود یکی از نشانه های اختلال بلع در این گروه سنی است. با توجه به حساسیت افراد سالمند شناسایی مشکل قورت دادن با صدای بلند و علت آن اقدامی ضروری است. 

ماهیت بلع صدادار چیست؟

آب و مواد غذایی در هنگام عبور از محل حلق به مری دریچه‌ای در ابتدای مری را رد می‌کنند. در صورتی که دریچه فوقانی مری در هنگام عمل بلع درست باز نشود، بروز بلع صدادار ناگزیر خواهد بود. در صورتی که دریچه به طور کامل باز نشود، پس از برخورد آب و ماده غذایی به عضله ورودی مری صدایی بلند می‌شود که همان بلع صدادار است. در این صورت با بلع مجدد، آب و مواد غذایی حلق به طور کامل تخلیه شده و غذا و مواد وارد مری می‌شود. در برخی از بیماران این مورد با گیر کردن غذا در گلو و حلق بیمار پس از شروع اولین تنفس وارد مسیر هوایی شده و به اصطلاح آسپیره می‌شوند.

علت صدای قورت دادن آب دهان چیست؟

عوامل مختلفی میتوانند باعث ایجاد صدای ترق موقع آب خوردن یا غذا خوردن شوند. تعیین علت صدای قورت دادن آب دهان برای انتخاب نوع درمان ضروری است. متداول ترین علل قورت دادن با صدای بلند عبارت است از:
1.    التهاب گلو
2.    مشکل بلع یا دیسفاژی
3.    اسپاسم عضلات ناحیه گلو
4.    سکته مغزی
5.    بیماری های که عملکرد عضلات را تحت تاثیر قرار میدهند
6.    پدیده سالمندی 
7.    بیماری هایی نورولوژیکی 

التهاب گلو چه تاثیری بر بلع دارد؟

التهاب گلو به ایجاد تورم و قرمزی در بافت گلو گفته می‌شود که اغلب با احساس درد، سوزش، خشکی و خارش گلو همراه است. احساس درد اغلب با قورت دادن غذا یا آب دهان شدت می‌گیرد. التهاب گلو مشکلی بسیار رایج است. عفونتهای ویروسی یا باکتریایی مهمترین علت ایجاد این اختلال است. التهاب مزمن گلو مشکلاتی در فاز حلقی بلع ایجاد میکند. قورت دادن با صدای بلند می‌تواند یکی از پیامدهای التهاب گلو باشد. در این صورت بلع صدادار با بهبود التهاب از بین خواهد رفت.

مشکل در قورت دادن غذا و آب دهان چگونه ایجاد می‌شود؟

اختلال بلع بسته به علت آن و اینکه در کدام مرحله مشکل ایجاد شود، نشانه های مختلفی به دنبال دارد. گاهی اختلال بلع تنها مشکلی است که فرد با آن دست و پنجه نرم می‌کند. اما در موارد دیگر مشکل در قورت دادن غذا و آب دهان خود نشانه ای از یک مشکل زمینه‌ای بزرگتر است. اختلال سیستم عصبی و مغزی، اختلالات عضلانی و انسداد در مسیر حلق و مری از جمله عوامل تاثیر گذار بر بلع است. برای بلع ایمن لقمه غذا بایستی در انتهای فاز حلقی، از طریق باز شدن دریچه فوقانی مری وارد مری شود. اگر این دریچه به طور کامل باز نشود، باعث ایجاد یک صدای غیر معمول میگردد. این پدیده ریسک آسپیراسیون و نشت مواد غذایی به ریه را افزایش می‌دهد. به همین علت در صورت تکرار، فرد باید توسط آسیب شناس گفتار، زبان و بلع معاینه شود. مشکل بلعی که باعث بلع صدادار شده ممکن است خفیف باشد و با درمان تخصصی و دادن پوزیشن تغذیه مناسب مدیریت شود. اما گاهی این مشکل می‌تواند به قدری شدید باشد که بلع و تغذیه دهانی غیر ممکن شود. در این بیماران تغذیه تا رسیدن بیمار به بلع ایمن از طریق لوله های تغذیه ان جی یا پگ امکان پذیر است.

درمان بلعیدن صدادار چگونه است؟

برای درمان بلع صدادار نیاز به بررسی علت وجود دارد. درمان بلع صدادار از طریق گفتار درمانی می‌تواند دست ورزیهای حلق و حنجره برای افزایش توانمندی بیمار در جهت کنترل حنجره باشد. یعنی با انجام گفتار درمانی و ماساژ بلع می‌توان محدودیت‌های حرکات حنجره راه رفع کرده و با ایجاد بیشینه حرکت به حذف علامت بلع صدادار کمک کرد. در این درمان از دست ورزی حرفه‌ای حنجره با استفاده از تکنیک‌های آزادسازی و رهاسازی در جهت ایمن سازی عملکرد بلع بزرگسالان بهر می‌جوییم.

سخن آخر

قورت دادن با صدای بلند و علت آن در واقع نوع خاصی از مشکل خوردن است. اگر این عارضه به شکل گذرا اتفاق بیفتد، قابل چشم پوشی است. اما اگر قورت دادن با صدای بلند و علت آن متداولا رخ دهد، نیازمند پیگیری است. چراکه میتواند پیامدهایی چون آسپیراسیون، عفونت ریه، سوء تغذیه و آسیب های روحی به دنبال داشته باشد. عوامل مختلفی در ایجاد بلع صدادار دخیل هستند. اگر بحث قورت دادن با صدای بلند و علت آن به مشکل در قورت دادن غذا مربوط باشد، آسیب شناس گفتار، زبان و بلع مسئول ارزیابی و درمان این اختلال است. گفتاردرمان های ما در تیم ایران مد اس ال پی همواره آماده ارائه خدمات مشاوره و درمان تخصصی انواع اختلالات بلع هستند. در صورت نیاز به کسب اطلاعات بیشتر با ما در ارتباط باشید.

سوالات متداول شما

آیا مشکل قورت دادن با صدای بلند درمان می‌شود؟

به طور کلی قورت دادن با صدای بلند از جمله مشکلاتی است که قابل درمان است. روش درمان بر حسب شدت مشکل قورت دادن با صدای بلند و علت آن متفاوت است. به عنوان مثال اگر این مسئله بر اثر التهاب گلو ایجاد شده باشد با دارودرمانی و کاهش التهاب رفع خواهد شد. اگر اختلال بلع و اسپاسم بالای عضلات در ایجاد اختلال نقش داشته باشند، تمرینات بلع درمانی تخصصی که توسط گفتاردرمان طراحی و اجرا میشود به بهبود بلع صدادار و کاهش اسپاسم کمک چشمگیری می‌کند. 

صدای ترق موقع آب خوردن خطرناک است؟ 

شنیدن صدای ترق موقع آب خوردن اگر به شکل اتفاقی باشد، جای نگرانی ندارد. اما اگر فرایند بلع بیمار کلا با صدا همراه باشد خطرناک است. این اختلال متعاقبا می‌تواند باعث بروز مشکلات جدی از جمله افزایش ریسک دهیدراسیون، پنومونیا مرتبط با آسپیراسیون و کاهش وزن شود. 

منبع: مقاله های 
1.    مقایسه کیفیت زندگی بیماران با اختلال بلع دهانی حلقی نورولوژیکی و اختلال بلع مکانیکی
2.    شیوع اختلال در بلع دهانی حلقی در میان سالمندان مقیم آسایشگاههای سالمندان شهر اصفهان
3.    اختلال بلع در مالتیپل اسکلروزیس؛ نسخه تعدیل شده ابزار غربالگری