اختلال بلع در بیماری میاستنی گراویس راه درمان دارد؟

بیماری میاستنی گراویس چیست؟

 بیماری میاستنی گراویس یک اختلال خود ایمنی است که در اثر حمله آنتی بادی به گیرنده های استیل کولین در محل اتصال اعصاب به عضلات ایجاد می شود. علائم اولیه معمولاً با خستگی پیشرونده عضلانی مشخص می شود که بیشتر سیستم چشمی را هدف قرار می دهد و منجر به پتوز (افتادگی پلک) و دوبینی می شود. علائم دیگری نیز به صورت اختلال بلع و گفتار فلجی دیده می شود. بنابراین بیماری میاستنی گراویس باعث می شود که ارسال پیام از طریق اعصاب به عضلات با مشکل ایجاد شود. معمولاً عضلات با فعالیت ضعیف یا خسته می شوند اما با استراحت بهبود می یابند. در ادامه به این سوال می پردازیم که بیماری میاستنی گراویس چطور باعث ایجاد اختلال بلع می شود؟

اختلال بلع در بیماری میاستنی گراویس چه طور ایجاد می شود؟

 اختلال بلع در بیماری میاستنی گراویس جزء اولین علائم محسوب نمی شود و با پیشرفت بیماری بروز پیدا می کند. غالبا اولین علائم بیماری میاستنی گراویس بینایی می باشد، اما اختلال بلع را می تواند به زودی به دنبال داشته باشد. بلع فرآیند پیچیده ای است که بیش از 40 عصب و عضله را درگیر می کند. بنابراین جای تعجب نیست که اختلال عملکرد عضلانی پیامدهایی برای فرآیند بلع داشته باشد. قبل از اینکه به ماهیت اختلال بلع در بیماری میاستنی گراویس بپردازیم، بطور خلاصه فراِیند بلع را مورد بررسی قرار می دهیم:

• غذا در داخل دهان برای قورت دادن جویده و آماده می شود. توده غذا به عقب رانده می شود و گیرنده های حسی حلق را تحریک می کند.
• هایوئید (استخوان U شکل در گلو) بالا می رود که حلق و حنجره را بلند می کند. بلافاصله با این حرکت ورودی حنجره به سمت ریه بسته می شود تا اینکه غذا وارد ریه نشود.
• با حرکت حنجره و انقباض عضلات دهانه ی مری باز می شود و غذا وارد مری می شود.
• اگر در هر مرحله از این فرآیند مشکلی وجود داشته باشد، غذا وارد نای می شود و خفگی یا آسپیراسیون ( ورود مواد غذایی به ریه) رخ دهد و بیمار توانایی بلعیدن نرمال غذا و مایع را از دست می دهد که به این حالت اختلال بلع گفته می شود. بنایراین به راحتی می توان فهمید که هرگونه اختلال در عملکرد عضلانی می تواند روند بلع را مختل کند. به طور معمول اختلال بلع در 15 تا 40 درصد از افراد با بیماری میاستنی گراویس دیده می شود.

علائم دیسفاژی در بیماری میاستنی گراویس به چه شکلی است؟

افراد با بیماری میاستنی گراویس شکایت متعددی از گیر کردن غذا در گلو دارند. با توجه به اینکه فرایند بلع آسیب می بیند، غذا ممکن است به طور اشتباهی وارد مجاری تنفسی شود که متعاقب آن سرفه و خفگی شدید ایجاد می شود. این وضعیت گیر کردن غذا در گلو، سرفه های شدید در حین غذا خوردن و برگشت غذا و مایع از بینی می تواند باعث ایجاد احساس خجالت در افراد با بیماری میاستنی گراویس شود. به دلیل این شرایط ممکن است این بیماران از حضور در جامعه ممانعت کنند. در صورتیکه اختلال بلع این بیماران شدید باشد، غذا وارد ریه ها می شود و این حالت می تواند باعث پنومونی آسپیراسیون(عفونت ریوی ناشی از ورود مواد غذایی) شود. علاوه بر این علائم که ذکر شدند، خستگی حین غذا خوردن به طور مکرر در این بیماران دیده می شود. 

راه درمان اختلال بلع در بیماری میاستنی گراویس چیست؟

درمان اختلال بلع در میاستنی گراویس امکان‌پذیر است. افراد با بیماری میاستنی گراویس با مشاهده‌ی اولین علائم اختلال بلع باید به مراکز گفتاردرمانی مراجعه کنند تا اینکه درمان اختلال بلع بر روی آن ها آنجام شود. فرایند درمان اختلال بلع در میاستنی گراویس باعث تقویت عضلات مربوط به حلق و دهان می شود تا اینکه عمل بلعیدن غذا را برای بیمار راحتتر کند. در این مقاله به طور خلاصه کارهایی که این بیماران  می توانند برای کمک به وضعیت غذا خوردن و بلعیدن خود انجام دهند، ارائه می شود.

توصیه‌های برای کمک به بلعیدن صحیح در بیماری میاستنی گراویس

• قبل از غذا خوردن استراحت کنید و از صحبت کردن خودداری کنید.
• مراقب یکسری از علائم در هنگام غذا خوردن باشید، از جمله: سرفه کردن، گیر کردن غذا در گلو
• در صورتیکه علائم بالا بیشتر شدند، غذا خوردن را متوقف کنید و استراحت کنید. سعی کنید بعداً وقتی احساس استراحت کردید غذا بخورید.
• اگر خوردن 3 وعده غذایی کامل خسته کننده است، سعی کنید در طول روز شش وعده غذایی کوچکتر بخورید.
• اگر احساس  چسبیدن یا گیر کردن غذا در گلو داشتید، آن را قورت دهید یا جرعه‌ای از آب بنوشید تا به پاک شدن آن کمک کند.
• از جویدن آدامس خودداری کنید. این می تواند عضلات شما را برای بلع خسته کند.
• ممکن است نیاز به تغییر بافت غذا داشته باشید مانند پوره بودن غذا
• از همه گروه های غذایی غذا بخورید، حتی اگر در حال تغییر بافت غذایی خود هستید. به عنوان مثال، از گوشت اجتناب نکنید  به دلیل آنکه جویدن آن دشوار است ( برای راحتی به صورت ریز ریز مصرف کنید).
• مراقب وزن خود باشید و اگر وزن کم کردید (2.3 کیلوگرم) یا بیشتر،  به پزشک خود اطلاع دهید.
• مراقب تغییرات در بلع خود باشید. اگر نکات بالا کمکی نکرد، بلافاصله به گفتاردرمانگر متخصص در زمینه ی اختلال بلع مراجعه کنید.

نتیجه گیری

اختلال بلع در بیماری میاستنی گراویس یک وضعیت خطرناک و تهدید کننده حیات بیمار می باشد. اختلال بلع در این بیماران سه علامت رایج خستگی در حین غذا خوردن، گیر کردن غذا در گلو، سرفه های شدید و خفگی در حین غذا خوردن دارد. در صورتیکه اختلال بلع در  بیماری میاستنی گراویس درمان نشود، ورود مواد غذایی به داخل مجاری تنفسی منجر به عفونت های ریوی شده و زندگی بیمار را مورد تهدید قرار می دهد. درمان زود هنگام اختلال بلع و تقویت عضلات دهان و حلق از رخداد علائم شدید تر مانند عفونت های ریوی ناشی از ورود مواد غذایی جلوگیری می کنند. درمان اختلال بلع در بیماری میاستنی گراویس توسط گفتاردرمانگر متخصص در حیطه ی بلع درمانی انجام می شود. بنابراین در صورت مشاهده علائم اختلال بلع، اولین اقدام مراجعه به مراکز گفتاردرمانی جهت ارزیابی و درمان اختلال بلع می باشد. همکاران ما در مجموعه ایران مد اس ال پی برای کمک به حل مشکل شما آماده خدمت رسانی هستند.

سوالات متداول شما

آیا با انجام بلع درمانی در بیماری میاستنی گراویس مشکل بلع کاملا حل می‌شود؟

درمان اختلال بلع در بیماری میاستنی گراویس به تنهایی اصلا موفق نخواهد بود. در مسیر درمان بایستی از داروهای تجویز شده پزشک متخصص مغز و اعصاب و کمک های فیزوتراپیست، کاردرمانگر و متخصص تغذیه بهره جست.

بلع درمانی با استفاده از دستگاه برای درمان اختلال بلع در بیماری میاستنی گراویس موثر است؟

بلع درمانی با استفاده از دستگاه‌های وایتال استیم، بایوفیدبک عضلانی، تجهیزات درمان حرکتی ناحیه دهان در این بیماران تاثیرات خوبی داشته است. بیماران پس از 2 هفته از شروع درمان با استفاده از دستگاه تغییرات مثبتی در عملکرد بلع نشان داده اند.