بلعیدن طبیعی در نوزادان و کودکان چگونه است؟
به طور کلی عمل بلعیدن شامل چند مرحله است. در مرحله اول که دهانی است غذا مکیده یا جویده می شود و به فضای حلق منتقل می شود. مرحله بعدی که مرحله حلقی است، رفلکسیو بوده، یعنی تحت کنترل انسان نمی باشد سپس در مرحله بعد غذا به مری و معده منتقل می شود. در نوزادان همه این مراحل رفلکسیو و غیر ارادی است. بعدها مرحله دهانی تحت کنترل کودک در می آید و امکان جویدن به کودک را می دهد.
جویدن ایمن و موثر به ساختارهای حسی سالم و دریافت اطلاعات حسی از مواد غذایی توسط مغز و پاسخ های حرکتی مناسب و هماهنگ بستگی دارد. از مطالب گفته شده چنین می توان برداشت کرد که تقویت بلع در کودکان امری تخصصی و نیاز به دانش کافی از عملکردهای حسی و حرکتی و آناتومی ساختارهای دهان و حلق دارد و امکان انجام چنین درمانی توسط والدین و خانواده کودک دور از انتظار است.
اختلال بلع در کودکان
اختلال بلع، مختل شدن مراحل بلعیدن و ناتوانی در خوردن غذا و مایعات می باشد که منجر به تغذیه ناایمن و یا ناکافی می شود. به دلیل اینکه بلع و تنفس، ساختارها و فضاهای مشترک دارند؛ مشکل در هر کدام از آنها و یا عدم هماهنگی آنها می تواند بلع کودک را متاثر کند. تحقیقات نشان می دهد که یک درصد جمعیت کودکان اختلال بلع را تجربه می کنند و این مقدار در برخی دیگر از جمعیت های کودکان مانند کودکان مبتلا به فلج مغزی و یا کودکانی که ناهنجاری در سیستم تنفسی دارند بیشتر دیده می شود.
توجه داشته باشید که اختلال بلع یا دیسفاژی با مشکلات غذا خوردن که رفتاری است مثل food aversion که کودک تمایلی به غذا خوردن ندارد متفاوت است. این نوع از مشکل رفتاری غذا خوردن در کودکان ممکن است ناشی از تجربه های ناخوشایند در حین غذا خوردن مانند حس درد در حین غذا خوردن، حس خفگی در حین قورت دادن و یا مشکلات حسی دهانی ایجاد شود. در صورتی که دیسفاژی می تواند ناشی از مشکلات در ساختارهای عضلات درگیر در بلعیدن و یا اعصابی که به این عضلات عصب دهی می کنند، رخ دهد. پس درمان مشکل بلع نوزادان و کودکان نیاز به تشخیص درست دارد و گاهی بلع درمانی در کودکان و نوزادان نیاز به مداخلات حسی دارد.
نشانه های اختلال بلع در کودکان چه مواردی هستند؟
• عدم وجود رفلکس های دهانی
• مکیدن ضعیف
• ناهماهنگی در مکیدن و بلعیدن
• جویدن و بلعیدن نابالغ و نامناسب
• تاخیر در بلعیدن
• عدم هماهنگی تنفس و بلعیدن
• سرفه در حین قورت دادن
• خفگی و تیره شدن رنگ پوست کودک
• بالا آوردن غذا در حین خوردن
• پس دادن غذا
• نگه داشتن غذا در دهان
• عدم قورت دادن تکه های جامد غذا و نگه داشتن آن ها در جلوی دهان
علل رایج اختلال بلع در نوزادان و کودکان
• تولد زود هنگام نوزاد
• وزن کم حین تولد
• بیماری های قلبی و تنفسی
• آپنه یا قطع تنفس در نوزادان
• سندرم دیسترس تنفسی
• بیماری های گوارشی مثل رفلاکس
• آلرژی های غذایی
• بیماری های نورولوژیک مثل تشنج، فلج مغزی، ترومای مغزی
• ناهنجاری های مادر زادی مثل شکاف لب و کام
• استفاده طولانی مدت از tube feeding یا لوله تغذیه برای نوزادان نارس
• تراکئوستومی در کودکان
• وابستگی به اکسیژن و یا دستگاه ونتیلاتور در کودکانی که مشکلات تنفسی دارند.
ارزیابی و تشخیص اختلال بلع کودکان چگونه است؟
برای رسیدن به بهترین درمان اختلال بلع در کودکان و نوزادان درمانگر باید ارزیابی های دقیق و کاملی را انجام دهد این ارزیابی ها شامل تاریخچه گیری، تست های غیر رسمی و ارزیابی های رسمی است. در قسمت تاریخچه گیری درمانگر اطلاعاتی از زمان بارداری، حین و بعد از تولد، سابقه بیماری های ارثی، بررسی علائم مشکلات بلع در کودک یا نوزاد و اطلاعاتی از این دست به دست می اورد. تست های رسمی و ارزیابی های ابزاری مانند تست باریم و ویدئو فلوروسکوپی به تشخیص دقیق تر کمک می کنند. انجام معاینات بالینی و سایر تستهای غیر رسمی توسط درمانگر نیز برای انتخاب بهترین درمان اختلال بلع در کودکان کمک کننده و موثر خواهد بود.
درمان اختلال بلع در نوزدان/ آیا درمان موثر وجود دارد؟
مشکلات بلع در نوزادان معمولا در نوزادانی که تولد زودهنگام دارند مشاهده می شود. برای درمان مشکل بلع نوزادان، گفتاردرمانگر با بررسی پرونده پزشکی نوزاد و سپس انجام معاینات بالینی مانند بررسی وجود یا عدم وجود رفلکس های دوران نوزادی مانند رفلکس مکیدن برنامه درمان مشکل بلع نوزادان را طرح ریزی می کند. چنانچه نوزاد رفلکس های مکیدن و بلعیدن را نداشته باشد یا ضعیف باشند به صورتی که تغذیه از راه دهان برای نوزاد امکان پذیر نباشد از سیستم پرستاری درخواست می شود که تغذیه با لوله تغذیه انجام گیرد سپس درمانگر با انجام تمرینات گفتاردرمانی و بلع درمانی به بهبود مهارت های مکیدن و بلعیدن و همچنین به تقویت عضلات بلع کودکان و نوزادان کمک می کند تا کم کم تغذیه از راه لوله به تغذیه دهانی با سینه مادر یا شیشه شیر جایگزین شود.
بلع درمانی در کودکان/ بهترین روشهای بلع درمانی برای کودکان کدامند؟
تقویت بلع در کودکان ممکن است در دو حوزه ی مدیریت و درمان مشکلات بلع در کودکان صورت گیرد. زمانی که کودک در مرحله دهانی بلع مشکل داشته باشد، بلع درمانی در کودکانشامل تمریناتی است که هدف آنها بهبود مهارت های حسی و حرکتی مورد نیاز برای خوردن و آشامیدن است. تقویت بلع در کودکان از طریق درمان های حی و حرکتی منجر به بهبود جویدن و انتقال غذا از حفره دهان به حلق بیمار میشود.
هنگامی که مشکل کودک در مرحله حلقی باشد مداخلات درمانی شامل استراتژی های تعدیل کننده مشکل و همچنین انجام تمرینات لازم جهت تقویت بلع در کودکان به ویژه تقویت عضلات بلع کودکان می باشد. مدیریت بلع نوزادان و کودکان شامل استفاده از استراتژی های متعادل کردن مایعات (استفاده از مایعات غلیظ و یا اضافه کردن ترکیباتی که مایعات را غلیظ تر می کنند)، متعادل کردن غذا (تغییر بافت و سایز لقمه غذایی، له کردن غذا، قطعه قطعه کردن و یا کاملا میکس کردن غذا که بلعیدن را برای کودک آسان تر می کند)، استفاده از وسایل و تجهیزات غذایی خاص مانند بطری، قاشق و یا لیوان های خاص) و استراتژی های تغذیه ای خاص ( تغییر پوزیشن و یا نحوه نشستن حین غذا خوردن، تغییر سرعت ارائه لقمه ها به کودک) می باشد. در این روش تقویت بلع در کودکان تغییر خاصی در پتانسیل بلع کودک رخ نمی دهد. در واقع ما با استفاده از این روشها به کودک شما برای تجربه تغذیه ای بهتر و ایمن تر کمک می کنیم.
اما در روش های دیگر تقویت بلع در کودکان در مشکلات عضلانی و عصبی روشهای دیگری برای احیای عملکرد طبیعی بلع وجود دارد که در ادامه مقاله به آن ها اشاره می کنیم. چنانچه نوزاد و یا کودک تون عضلانی مناسب نداشته باشد انجام منوال تراپی توسط گفتاردرمانگر و همچنین در صورت همکاری کودک انجام برخی مانورهای درمانی به تقویت عضلات بلع کودکان کمک خواهد کرد.
در درمان مستقیم به روش تقویت بلع در کودکان چه اقداماتی برای احیای بلع در کودکان انجام میشود؟
درمان اختلال بلع به روش تقویت بلع در کودکان به معنی انجام اقدامات درمانی برای افزایش پتانسیل بلع کودک است. اتفاقی که با رعایت پوزیشن تغذیه ای و تغییر بافت و نوع رژیم غذایی کودک مقدور نبود. در تقویت بلع در کودکان درمانگر بلع پس از شناسایی نقاط ضعف در فیزیولوژی بلع بیمار، مسیر درمان و اقدامات درمانی خود را برای تقویت بلع در کودکان تنظیم میکند. اصلاح حرکت بلع، کاهش اسپاسم های حلقی و حنجره ای، تعدیل مشکلات در پردازش حس های مرتبط به بلع و تقویت عضلات بلع و غیرشرطی سازی در مکلات رفتاری از جمله مهمترین اقدامات گفتاردرمانگر در تقویت بلع در کودکان می باشد.
نتیجه گیری
تقویت بلع در کودکان و نوزادانی که در غذا و شیر خوردن مشکل دارند امری حیاتی است زیرا قسمت مهمی از رشد جسمی و ذهنی آنها وابسته به تغذیه مناسب و کافی است. درمان مشکل بلع نوزادان و کودکان زیر نظر گفتاردرمانگر متبحر در زمینه درمان اختلالات بلع نوزادان و کودکان انجام می گیرد. درمانگر جهت انتخاب بهترین درمان اختلال بلع در کودکان ارزیابی دقیق و جامع از زمان بارداری تا تولد و دوران نوزادی و کودکی انجام می دهد. بلع درمانی در کودکان و نوزادان ممکن است هم شامل مداخلات درمانی مانند تمرینات مرتبط با تقویت عضلات بلع کودکان و هم استراتژی های کنترلی مانند کنترل حجم و بافت غذا باشد. تیم ایران مد اس ال پی با دارا بودن درمانگرانی که سابقه کار در بخش های اطفال و نوزادان بیمارستان های تهران را دارند گزینه مطمئنی برای حل مشکل غذا خوردن نوزاد و کودک دلبند شما خواهد بود.
|
اشتراک گذاری:
