اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی چیست و چه نشانههایی دارد؟
تکلم یکی از پیچیدهترین عملکردهای مغزی است. این فرایند پیچیده حاصل همکاری و هماهنگی تعداد زیادی عضله و عصب است که مستقیما توسط مغز کنترل میشوند. مناطق مختلفی از مغز مسئول درک و بیان هستند که آسیب به آنها منجر به اختلال در درک گفتههای دیگران و همچنین صحبت کردن میشود. ناحیه بروکا (مسئول تبدیل ایدهها و افکار به کلمات قابل فهم ) ، منطقه ورنیکه (که در درک و پردازشهای گفتارو زبان نقش دارد ) و ارتباطات این دو ناحیه از مهمترین بخشهای مغزی هستند که در کنار سایر مناطق مغزی در درک زبان و گفتار نقش دارند. اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی انواع مختلفی دارد و شناسایی آن بر عهده آسیب شناس گفتارو زبان است. از رایجترین اختلالات تکلمی بعد از آسیب مغزی میتوان به آفازی یا کنش پریشی، دیزارتری، لکنت زبان در سکته مغزی و آپراکسی اشاره کرد. اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی طیف گستردهای از علائم را دربرمیگیرد از جمله:
- استفاده از جملات بسیار کوتاه یا تک کلمه و سرعت گفتاری پایین
- وضوح گفتار پایین و بیان کلمات و جملات مبهم
- تکرار یک کلمه یا جمله به طور مکرر در طول روز
- تکرار بخشی از کلمه یا گیر کردن و عدم پیوستگی گفتار
- ناتوانی در تکرار کلمات و جملات
- صحبت کردن در قالب جملات طولانی و بی محتوا
- ناتوانی در درک صحبتهای شنیده شده و درک دستورات
- تقلای زیاد برای صحبت کردن
- مشکلات خواندن و نوشتن
- بیان های کلیشهای و تکراری
- مشکلات نامیدن
- خطاهای محتوایی یا دستوری در جملات
- استفاده از کلمات ساختگی و بی مفهوم
موضوع | نکات مهم |
|---|---|
تعریف و اهمیت | اختلال گفتار ناشی از آسیب مغزی که ارتباط و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار میدهد. |
علل اصلی | سکته مغزی، ضربه به سر، تومور، التهاب مغزی، هیپوکسی، اختلالات نورولوژیک. |
انواع اختلال پس از آسیب مغزی | آفازی، دیزارتری، آپراکسی، لکنت نورولوژیک. |
علائم معمول | جملات کوتاه، گفتار مبهم، تکرار کلمات، مشکلات در درک و بیان و خطاهای دستوری. |
روند بهبود و پیشآگهی | وابسته به شدت و محل آسیب، زمان شروع درمان و همراهی بیمار است. |
نقش گفتاردرمانی | ارزیابی تخصصی، برنامه درمانی اختصاصی، آموزش و همکاری با خانواده و بیمار. |
توصیه زمان شروع درمان | هرچه سریعتر پس از تثبیت وضعیت پزشکی بیمار، بهترین بازده درمانی در ۳ ماه اول است. |
چه ارتباطی بین افسردگی و اختلال تکلم وجود دارد؟
افسردگی و اختلال تکلم یکی از مهمترین چالشهای پیش روی بیماران با آسیب مغزی است. در واقع افسردگی شایعترین تغییر خلقی و عاطفی بعد از اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی در بیماران بوده که میتواند روند درمان را با مشکلات جدی مواجه کند. بنابراین توجه به نشانههای آن ضروری است. اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی موجب تحمیل مشکلات فراوان عاطفی، اجتماعی و همینطور اقتصادی بر فرد و خانواده میشود. بسیاری از بیماران که اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی را تجربه میکنند نمیتوانند مثل سابق در جامعه حضور پیدا نمایند و به مرور دچار انزوا و گوشه گیری میشوند. در واقع روابط اجتماعی و عاطفی این بیماران چه با اعضای خانواده و چه با سایرین هم از نظر کمی و هم کیفی دچار نقصان میشود. در نتیجه به مرور میزان رضایت بیمار از خودش کاهش پیدا کرده و ممکن است نشانههای افسردگی پدیدار شوند. متاسفانه در بسیاری از موارد افسردگی پس از اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی به موقع تشخیص داده نمیشود یا به شکل مناسب تحت درمان قرار نمیگیرد. مراقبین بیمار، آسیب شناسان گفتار و زبان و سایر متخصصین باید نسبت به تغییرات خلقی بیمار حساس باشند چراکه افسردگی روند درمان تکلم در سکته مغزی و سایر بیماری های ایجاد کننده اختلال تکلم را تحت تاثیر قرار میدهد. برخی از مهمترین نشانههای افسردگی پس از آسیبهای مغزی که باید مورد توجه قرار بگیرد عبارت است از:
- احساس اندوه و ناراحتی مداوم
- پرخاشگری و عصبانیت
- عدم تمایل به برقرای ارتباط با نزدیکان
- کاهش اشتها و بی میلی نسبت به خوردن غذا و داروها
- از دست دادن علایق قبل و احساس لذت
- احساس خستگی و بی انرژی بودن
- اختلال خواب
- احساس پوچی یا داشتن احساس گناه
زمان برگشت تکلم در سکته مغزی چه موقع است؟
سکته مغزی اختلالی نورولوژیک بوده که سالانه افراد زیادی را روانه بیمارستان میکند. سکته مغزی انواع مختلفی دارد و میتواند باعث آسیب مغزی پایدار، ناتوانی های طولانی مدت یا حتی مرگ شود. آسیب سلولهای مغزی در مناطقی که مسئول گفتار هستند ممکن است باعث ایجاد اختلال تکلم و بروز مشکلاتی در خواندن، نوشتن، درک گفتههای دیگران و صحبت کردن شود. لازم به ذکر است نمای بالینی بیماران سکته مغزی بر حسب نوع سکته، وسعت آسیب و وضعیت پزشکی بیمارمتفاوت و منحصر به فرد است. به همین علت تعیین میزان بهبودی مشکلات گفتاری بیمار و زمان برگشت تکلم در سکته مغزی قبل از ارزیابی دقیق بیمار امکان پذیر نیست. به طور کلی زمان بهبودی اختلال تکلم به شدت و محل بروز ضایعه مغزی، دسترسی بیمار به خدمات توانبخشی تخصصی، سن بیمار و همکاری وی در روند درمان بستگی دارد. همانطور که گفته شد وظیفه ارزیابی و درمان تکلم در سکته مغزی بر عهده آسیب شناس گفتار و زبان است. گفتاردرمان ابتدا با ارزیابی تخصصی بیمار میزان و نوع آسیب گفتاری را شناسایی نموده و متناسب با آن برنامه درمانی بیمار را طراحی میکند. همچنین درمانگر با ارائه مشاوره تخصصی به خانواده آنها را از روند و نوع درمان و همچنین پیش آگهی بهبودی مطلع میسازد.
آیا ممکن است لکنت زبان در سکته مغزی را شاهد باشیم؟
لکنت زبان در سکته مغزی یکی دیگر از انواع اختلالات گفتاری شمرده میشود. لکنت زبان نورولوژیک گونهای از لکنت زبان اکتسابی است که در اثر آسیبهای مغزی چون سکته، ضربه به سر، مسمومیت های شیمیایی و... ایجاد میشود. ام آر آی مغزی از افراد دارای لکنت نورولوژیک آسیب برخی مناطق مغزی همچون بخش تمپورال فوقانی، فرونتال تحتانی و برخی مناطق ساب کورتیکال را نشان میدهد. این لکنت علائمی چون کشیده گویی، تکرار بخش هایی از کلمه و گیر دارد و توسط آسیب شناس گفتار و زبان قابل شناسایی است.
گفتاردرمانی سکته مغزی چه موقع باید آغاز شود؟
گفتاردرمان اولین نفر در تیم توانبخشی اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی است. آسیب شناس گفتار و زبان میزان توانمندیها و مهارتهای درکی و بیانی بیمار را بررسی کرده و متناسب با ارزیابی انجام شده برنامه توانبخشی بیمار را تنظیم میکند. با توجه به اینکه سریعترین زمان بهبودی در سه ماه اول پس از آسیب مغزی ایجاد میشود، پس از تثبیت وضعیت پزشکی بیمار و مطابق دستور پزشک درمان توانبخشی باید آغاز گردد. همکاری بیمار و خانواده با درمانگر نقش بسزایی در موفقیت درمان تکلم در سکته مغزی دارد در نتیجه درمانگر باید آموزش خانواده و مراقبین بیمار را بخشی از روال درمان قرار دهد.
سخن آخر
اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی میتواند مشکلات متعددی از جمله نقایص ارتباطی، عاطفی - روانی، اجتماعی و اقتصادی برجای بگذارد و منجر به افت کیفیت زندگی بیمار و اطرافیان وی شود. توانبخشی اغلب برای افرادی که دچار اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی هستند مفید است. گفتاردرمان نقش کلیدی در بهبود اختلال تکلم دارد. اگرچه بازیابی کامل تواناییهای گفتاری پس از آسیب مغزی برای همه بیماران امکانپذیر نیست، اما میتوان به پیشرفتهای زیادی دست یافت. توانبخشی بیماران سکته مغزی و درمان اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی نیاز به تیم توانبخشی کارآمد و حرفه ای دارد. ما اینجا در تیم ایران مد اس ال پی با تسلط به درمانهای علمی و نوین آماده ارائه بهترین خدمات توانبخشی برای بیماران با آسیب مغزی هستیم. از اینکه تا انتهای مقاله همراه ما بودید سپاسگزاریم.
سوالات متداول
بهبود از اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی بسته به عامل ایجاد کننده و شدت آن میتواند در بیماران مختلف سرعت متفاوتی داشته باشد. گفتاردرمانی در این بیماران در برخی از موارد نتیجه سریع و قابل قبول و در مواردی نتایج محدود با سرعت بسیار کند به همراه دارد. علت کندی اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی در برخی از بیماران ورود آسیب به مناطق حساس و بنیادی تر و همچنین سطح هوشیاری، همکاری و میزان تحصیلات بیمار است.
تمامی مراکز گفتاردرمانی درمان اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی را میپذیرند اما مراجعه به مراکز تخصصی درمان اختلال تکلم در بزرگسالان برای شما مناسب خواهد بود. درمانگران این مراکز به دلیل با تجربه بودن درمانگران در درمان اختلال تکلم در اثر ضایعه مغزی بیشتر از سایرین به رفع علائم اختلال کمک خواهند کرد.
|
اشتراک گذاری:
