چرا پوزیشن مناسب تغذیه بیمار مهم است؟
برای همه ما انسانها تغذیه مهمترین و بنیادیترین نیاز حیات است. این نیاز وقتی که انسان بیمار باشد اهمیت دو چندانی پیدا میکند زیرا تغذیه مناسب در کنار درمان نقش کلیدی در بهبود فرد از بیماری دارد اما در عین حال دانستن این نکته که پوزیشن مناسب تغذیه بیمار به اندازه کیفیت غذای بیمار اهمیت دارد نیز خالی از لطف نیست. در اهمیت پوزیشن و حالت قرارگیری بیمار حین تغذیه لازم است بدانید که این موضوع باعث ایجاد حیطهای به نام درمان جبرانی بلع در موضوع درمان اختلال بلع شده است. در ادامه در مورد درمان جبرانی بلع بیشتر خواهیم گفت.
پوزیشن مناسب تغذیه بیمار در درجه اول از خطر آسپیراسیون جلوگیری میکند. آسپیراسیون به معنی ورود مواد خارجی اعم از مواد غذایی و ذرات مایعات به فضای ریه است. از آنجایی که محیط ریه کاملا پاک و استریل است، ورود هر گونه ذرات خارجی باعث به وجود آمدن عفونت ریه میشود.
آسپیراسیون معمولا در افرادی که اختلال بلع دارند دیده میشود. اختلال بلع ناتوانی در خوردن و آشامیدن است و معمولا با علامتهای سرفه و خفگی حین خوردن و پریدن آب در گلو خود را نشان میدهد. البته ممکن است این امر برای هر فرد سالمی در طول زندگیاش نیز رخ دهد اما در افراد سالم با سرفههای مناسب ذرات به بیرون کشیده میشود در نتیجه برای فرد مشکلی پیش نمیآید اما در افرادی که اختلال بلع دارند آسپیراسیون میتواند باعث عفونت مکرر تنفسی و نقص عملکرد ریوی بیمار شود.
مشکل دیگری که رعایت نکرن پوزیشن مناسب تغذیه بیمار برای فرد ایجاد خواهد کرد، مشکلات گوارشی مانند رفلاکس است. تغذیه بیمار در بعضی از پوزیشنها مانند حالت خوابیده یا نیمه نشسته زمینهی رفلاکس و برگشتن غذا به سمت مری را فراهم میکند و در طولانی مدت تاثیرات سوء بر عملکرد سیستم گوارش خواهد داشت. همچنین ممکن است در حین رفلاکس نیز بخشی از غذای برگشتی وارد نای و ریه شود و در نهایت باعث آسپیراسیون شود.
پوزیشنهای مناسب تغذیه بیمار کدامند؟
1. Sit upright: قرار دادن بیمار در حالت کاملا نشسته و نود درجه. در صورتی که بیمار قادر به نشستن مستقل نیست با قرار دادن بالش پشت کمر بیمار این پوزیشن را برای او ایجاد کنید.
2. Head tilted forward/ chin down: قرار دادن سر بیمار به سمت جلو و خم کردن به سمت پایین. این پوزیشن به تسهیل ورود غذا به مری کمک میکند.
3. Support impaired side of body: حمایت از سمت آسیب دیده در بیمارانی که اختلال بلع ناشی از فلجی یکطرفه تارهای صوتی، حنجره و عضلات حلق دارند باعث میشود که تغذیه ایمن برای بیمار فراهم شود. در این موارد از بیمار خواسته میشود که هنگام بلع لقمه غذایی سر و گردن خود را به سمت آسیب دیده برگرداند.
4. Below eye level: زمانی که به فرد دارای اختلال بلع غذا میدهید، سعی کنید پوزیشن نشستن خودتان هم راستا یا کمی زیر سر و چشمهای بیمار باشد تا تسلط و کنترل بهتری برای تغذیه بیمار داشته باشید.
5. Stronger side of mouth: غذا را در سمت قویتر دهان قرار بدهید. این پوزیشن در بیمارانی که ضعف یکطرفه و یا فلجی یکطرفه عضلات صورت دارند مناسب است.
از کجا بفهمیم پوزیشن مناسب غذا خوردن بیمار ما چه حالتی است؟
در بسیاری از موارد توصیهی ارائه دهندگان خدمات سلامت و درمان در مورد پوزیشن مناسب تغذیه بیمار حالت کاملا نشسته و نود درجه و head flexion یعنی خم کردن سر به سمت پایین است. این پوزیشن در بسیاری از موارد میتواند از آسپیراسیون جلوگیری کند اما برای همه بیماران مناسب نیست و به طور کامل تضمین کننده جلوگیری از مشکلاتی مانند عدم پریدن آب در گلو، خفگی حین خوردن و آسپیراسیون نمیباشد. به طور مثال در برخی از بیماران که آسیبهای یکطرفه عضلات حلق و حنجره دارند علی رغم رعایت پوزیشنهای upright و head flexion اما باز هم مشکل پریدن آب در گلو و حتی در موارد شدید، خفگی حین خوردن به صورت مکرر مشاهده میشود. این بیماران ممکن است با درمان جبرانی بلع نیز اختلال بلع آنها برطرف نشود و نیاز به تغذیههای جایگزین مثل تغذیه از طریق لوله و تغذیه وریدی باشد. همچنین لازم است که این بیماران مداخلات مستقیم بلع درمانی جهت به دست آوردن بلع کاملا ایمن داشته باشند. لازم به ذکر است که در چنین بیمارانی تغذیه از راه دهان ممکن است بسیار خطرناک باشد و آنها را در معرض عفونت مکرر تنفسی قرار دهد.
آیا رعایت پوزیشن به تنهایی میتواند مشکل بلع بیمار ما را حل کند؟
اگر بیمار شما به اختلال بلع مبتلا شده است، فارغ از علت ایجاد کننده اختلال، پتانسیل بلع بیمار کاهش یافته است. شما با رعایت پوزیشنهای خاص که در درمان جبرانی اختلال بلع به شما پیشنهاد میشود، به دنبال کاهش علامتهای اختلال بلع و یا حذف آنها هستید. برخی از این پوزیشنها میتوانند ناهنجاری به وجود آمده در عملکرد بلع بیمار را رفع کنند. بنابراین انجام و رعایت این پوزیشنها در حذف علامت اختلال بلع مفید و موثر هستند.
برخی از بیماران هستند که حتی با رعایت پوزیشن مناسب تغذیه هم همچنان علامت اختلال بلع را بروز میدهند. در این صورت درمان جبرانی اختلال بلع به رفع علائم کمک نکرده و بیمار در معرض خطرات جدی است. توصیه میشود که بیمار توسط بلع درمانگر بررسی شده و در صورت وجود خطرات جدی مانع تغذیه دهانی بیمار شود. این کار شما را از بروز عفونتهای ریوی مصون میدارد. بنابراین پتانسیل کاهش یافته اختلال بلع توسط برخی اقدامات مانند پوزیشن مناسب تغذیه بیمار میتواند جبران شود. اما اگر با رعایت این موارد باز هم بیمار علائم اختلال را بروز میدهد اقدامات دیگری مورد نیاز خواهد بود.
منظور از درمان جبرانی بلع چیست؟
درمان جبرانی بلع در واقع روش ها و پوزیشنهایی هستند که اختلال بلع و مشکل آسپیراسیون بیمار را مدیریت میکنند تا بیمار بتواند تا زمان به دست آوردن بلع کامل و ایمن از راه دهان تغذیه کند. در این بازه زمانی بیمار باید راهبردهای جبرانی و پوزیشنهای مناسب تغذیه را رعایت کند تا بتواند بدون آسپیراسیون از راه دهان غذا بخورد.
کدام درمان جبرانی اختلال بلع بیمار مناسب بیمار ما است؟
اینکه چه روشی در درمان جبرانی اختلال بلع مناسب بیمار شما است، توسط گفتار درمانگر یا همان پزشک اختلال بلع تعیین میگردد. در درمانهای جبرانی اختلال بلع ما میتوانیم رژیم غذایی بیمار، پوزیشن تغذیه، سرعت غذا دادن، مزه و طعم غذاها، دمای غذا، همچنین ابزارهای ارائه غذا را تغییر دهیم. تعیین اینکه کدام روش درمانی برای بیمار شما مناسب میباشد، وظیفه گفتار درمانگر است. لازم به ذکر است که هیچ کدام از این روشها به رفع مشکل اساسی بلع بیمار شما کمک نمیکند. اینها فقط تکنیکهایی برای کاهش علائم اختلال بلع و جلوگیری عوارضی همچون آسپراسیون و عفونت ریوی در بیمار شما است.
نتیجه گیری
پوزیشن مناسب تغذیه بیمار از نکات بسیار مهم تغذیه در بیماران به ویژه آن دسته از افرادی است که اختلال بلع دارند. 33 تا 73 درصد از بیمارانی که مشکلات نورولوژیک مانند سکتههای مغزی و پارکینسون دارند، از مشکلاتی مانند خفگی حین خوردن و به ویژه پریدن آب در گلو رنج میبرند. در برخی از موارد درمان جبرانی بلع و استفاده از پوزیشن مناسب حین تغذیه بیمار به کمتر شدن مشکلاتی از جمله آسپیراسیون کمک خواهد کرد. در موارد دیگر ممکن است تنها با اصلاح پوزیشن و نوع بافت غذایی، اختلال بلع بیمار کنترل نشود و بیمار عفونت مکرر تنفسی نشان دهد. در چنین مواردی مداخلات بلع درمانی برای بیمار ضروری است. بلع درمانی توسط گفتاردرمانی انجام میگیرد که دانش، مهارت و تجربه لازم برای این نوع مداخلات را دارد. تیم ایران مد اس ال پی درمانگرانی مجرب و آموزش دیده در زمینه اختلال بلع دارد که میتوانند بیمار شما را در تغذیه دهانی یاری دهند. شما میتوانید با ما از طریق وبسایت و یا تلفنهای درج شده در سایت در ارتباط باشید.
سوالات متداول شما
آیا پوزیشن مناسب تغذیه برای بیماری که گاواژ میشود نیز وجود دارد؟
بله. پوزیشن مناسب تغذیه بیمار، تنها مختص بیمارانی که تغذیه دهانی دارند نیست و بیمارانی که از طریق لولهNGT و PEG دارند نیز در هنگام گاواژ باید در پوزیشنهای نیمه نشسته و یا کاملا نشسته قرار بگیرند تا از برگشت محتویات معده به سمت بالا و آسپیراسیون جلوگیری شود.
بهترین پوزیشن تغذیه برای بیماری که اختلال بلع دارد چه پوزیشنی است؟
بهترین پوزیشن تغذیه برای این نوع بیماران بستگی به مشکل آنها دارد. بدیهی است که تغذیه در حالت خوابیده برای این بیماران بسیار خطرناک است و از غذا دادن به بیمار در حالت خوابیده جدا خودداری شود.
منبع: مقاله های
1. Effect of posture on swallowing
2. Preventing Aspiration in Older Adults with Dysphagia
|
اشتراک گذاری:
