انواع اختلال بلع
اختلال بلع یا دیسفاژی انواع گوناگونی دارد که با زبانی ساده به آنها اشاره میکنیم:
دیسفاژی اوروفارینژیال
در این نوع از اختلال بلع، مشکلی در ناحیه دهان یا حلق بیمار سبب مشکلات بلعیدن شده به همین دلیل دیسفاژی دهانی حلقی نام گرفته است. در دیسفاژی اوروفارینژیال بیمار قادر نیست به خوبی لقمه غذایی که در دهان قرار گرفته را بجود یا آن را در دهان حرکت دهد.
در بعضی از موارد دیسفاژی اوروفارینژیال، بیمار در مرحله حلقی بلع دچار آسیب است. به این معنی که فاز دهانی را به خوبی طی کرده ولی مواد غذایی در فضای حلق بیمار به درستی به سمت مری و معده فرد هدایت نمیشوند.
در مرحله حلقی دیسفاژی،ممکن است حرکات حنجره محدود باشد.همچنین حرکات ریشه زبان و عملکرد سایر دریچههای حلقی در دیسفاژی اوروفارینژیال دچار آسیب شده است.
در اختلال بلع اوروفارینژیال ممکن است بخشی از مواد غذایی که بیمار میخورد به نای و سیستم تنفس فوقانی فرد نشت کند که این مساله آسپیراسیون نام دارد و باعث ایجاد مشکلات عفونی تنفسی برای بیمار میشود.
دیس فاژی مروی
در این نوع دیسفاژی برخلاف دیسفاژی اوروفارینژیال، مشکلاتی در مری باعث ایجاد اختلال بلع در بیمار میشود. مری یک لوله عضلانی است که حلق را به معده متصل میکند و محل عبور غذا از حلق به سمت معده است.
مری به دلایل گوناگونی نظیر سرطان، ریفلاکس، تنگی دریچه و .. میتواند دچار آسیب شود و علائم اختلال بلع را به وجود آورد.
علائم دیسفاژی مروی با دیسفاژی اوروفارینژیال کاملا متفاوت است و پزشک گوارش میتواند با ارزیابی بالینی یا آندوسکوپی؛ اوروفارینژیال را از دیسفاژی مروی تشخیص است.
موضوع | توضیحات خلاصه |
|---|---|
انواع اختلال بلع | دیسفاژی به دو نوع اصلی تقسیم میشود: دیسفاژی اوروفارینژیال (دهانیحلقی) و دیسفاژی مروی (مربوط به مری). |
دیسفاژی اوروفارینژیال | به علت مشکلات ناحیه دهان یا حلق ایجاد میشود. بیمار در جویدن یا انتقال لقمه به مری مشکل دارد و احتمال آسپیراسیون بالاست. |
دیسفاژی مروی | به دلیل اختلال در مری مانند تنگی، رفلاکس یا تومور ایجاد میشود و باعث گیر کردن غذا در مسیر مری میگردد. |
علل دیسفاژی اوروفارینژیال | سکته مغزی، بیماریهای عصبی (پارکینسون، آلزایمر، ALS، MS)، عفونت، سالمندی و ضعف عضلانی. |
علائم اختلال بلع دهانیحلقی | درد یا ناتوانی در بلع، احساس گیر کردن غذا در گلو، سرفه هنگام غذا خوردن، کاهش وزن، عفونت تنفسی و سوءتغذیه. |
تشخیص دیسفاژی اوروفارینژیال | توسط گفتاردرمانگر انجام میشود؛ شامل ارزیابی بالینی یا استفاده از روشهای تصویربرداری مانند ویدئوفلوروسکوپی و آندوسکوپی بلع. |
درمان دیسفاژی اوروفارینژیال | بسته به شدت و علت اختلال شامل تمرینات بلع، تغذیه غیر دهانی (NGT یا PEG)، همکاری با متخصص تغذیه و فیزیوتراپ است. |
مدت درمان | از چند هفته تا چند ماه بسته به شدت اختلال متغیر است. پیگیری و تداوم جلسات درمانی ضروری است. |
اهمیت درمان زودهنگام | پیشگیری از عفونتهای تنفسی، بهبود تغذیه، افزایش کیفیت زندگی و بازگشت تدریجی به تغذیه دهانی ایمن. |
علت دیسفاژی اوروفارینژیال
دیسفاژی حلقی دهانی یا دیسفاژی اوروفارینژیال علل گوناگونی دارد. بیماریهای مختلفی میتواند دلیل اصلی اوروفارینژیال باشد. از جمله بیماریهای شایع مرتبط با این نوع دیسفاژی شامل موارد زیر است:
1- بیماریهای نورولوژیک: بیماریهایی نظیر پارکینسون،آلزایمر، MS,ALS می تواند در مراحل پایانی منجر به ایجاد دیسفاژی اوروفارینژیال شود.
2- سکته مغزی: یکی از شایعترین دلایل بروز اوروفارینژیال است.
3- بیماریهای عفونی نظیر آسپیریشن پنومونی که با دیسفاژی اوروفارینژیال در ارتباط است.
4- افزایش سن و سالمندی: در افراد سالخورده به دلیل ضعف عضلات و تحلیل رفتن بافتها،توانایی بلعیدن و جویدن مواد غذایی کاهش مییابد و اوروفارینژیال یکی از دلایل مشکلات تغذیهای در این گروه سنی است.
علائم اختلال بلع دهانی حلقی
علل مختلف دیسفاژی اوروفارینژیال باعث گستردگی علایم دیسفاژی حلقی دهانی شده است.از جمله علائم شایع اختلال بلع اوروفارینژیال شامل موارد زیر است:
- عدم توانایی در خوردن و نوشیدن مایعات و مواد غذایی روزانه
- ناتوانی و احساس درد حین قورت دادن
- احساس گیر کردن لقمه غذایی در گلو
- سرفه کردن حین تغذیه یا بعد از آن
- کاهش اشتها
- کاهش وزن شدید
- عفونت مکرر دستگاه تنفس فوقانی به دلیل آسپیراسیون
- سوءتغذیه و کاهش آب بدن( دهیدراسیون)
تشخیص دیسفاژی اوروفارینژیال
تشخیص دیسفاژی اوروفارینژیال توسط بلع درمانگر صورت میگیرد. وی کسی است که در رشته گفتاردرمانی تحصیل کرده و به شکل تخصصی در حیطه دی فاژی فعالیت میکند . تشخیص دیسفاژی اوروفارینژیال به روشهای مختلفی صورت میگیرد که ممکن است در منزل یا در بیمارستان باشد. بلع درمانگر ممکن است به شکل بالینی ، به تشخیص اوروفارینژیال بپردازد یا گاهی لازم است برای تشخیص دقیقتر اوروفارینژیال، از دستگاههایی نظیر ویدئو فلوروسکوپی یا آند وسکوپی بلع استفاده کند.
درمان دیسفاژی اوروفارینژیال
درمان صحیح دیسفاژی اوروفارینژیال منوط به تشخیص درست و ارزیابی دقیق این اختلال است. ضمن این که پروسه درمان هر بیمار دارای اختلال اوروفارینژیال منحصر به فرد است و بسته به علل و علائم دیسفاژی اوروفارینژیال، روشهای درمانی به کار رفته متفاوت است. ضمن این که گاهی ممکن است برای حصول بهتر نتیجه درمانی از سایر متخصصین نظیر پزشک، متخصص تغذیه، فیزیوتراپ و.. نیز بهره برد.
گاهی ممکن است درمانگر بلع حین درمان دیسفاژی اوروفارینژیال، از سایر روشهای تغذیه غیردهانی نظیر NGT یا PEG برای بیمار دارای اختلال اوروفارینژیال استفاده کند. چرا که بیمار به دلیل دیسفاژی اوروفارینژیال نمیتواند از راه دهان مواد غذایی را دریافت کند و این لولههای کمک تغذیهای میتوانند به شکل موقتی یا دائمی به تغذیه کارآمد بیمار کمک زیادی کنند.
طول درمان دیسفاژی اوروفارینژیال در بیماران مختلف متفاوت است و بسته به شدت اختلال دیسفاژی اوروفارینژیال ممکن است از چند هفته تا چندین ماه طول بکشد.
نتیجهگیری
دیسفاژی اوروفارینژیال که یکی از مهمترین انواع اختلال بلع محسوب میشود سبب مشکلات تغذیهای فراوانی برای بیماران دارای این اختلال میشود.
درمان زودهنگام و اصولی اختلال اوروفارینژیال بسیار حائز اهمیت است. تیم توان بخشی iranmedslp با هدف کمک به بیماران دارای دیسفاژی اوروفارینژیال، در این سایت اقدام به اطلاع رسانی از طریق مقالات و فیلمهای آموزشی نموده و همچنین با داشتن درمانگران با تجربه در حیطه بلع درمانی امکان ویزیت آنلاین و حضوری را برای بیماران و خانوادههای دارای اختلال اوروفارینژیال فراهم نموده است.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد درمانگران این تیم میتوانید به صفحه رزومه آنها در همین سایت مراجعه کنید یا به سایر صفحات مجازی آنها دسترسی داشته باشید.
سوالات متداول
بله، در بیشتر بیماران با ارزیابی تخصصی و اجرای تمرینات بلع درمانگر، وضعیت بلع بهتدریج بهبود پیدا میکند. درمان زودهنگام نقش کلیدی دارد.
در دیسفاژی اوروفارینژیال مشکل در دهان و حلق است، اما در دیسفاژی مروی اختلال در مری و انتقال غذا به معده رخ میدهد.
|
اشتراک گذاری:
