گردن درد و مشکل بلع | دو مشکل مرتبط به ناحیه گردن

اختلال بلع چیست؟

اختلال بلع که در اصطلاح علمی دیسفاژی نامیده می‌شود به مشکلات مربوط به غذا خوردن و آشامیدن گفته می‌شود. اختلال بلع معمولا با علامت سرفه حین غذا خوردن و نوشیدن مایعات خود را نشان می‌دهد اما علائم دیگری نظیر بلع با تلاش و تقلا، گیر کردن غذا در گلو و احساس خفگی در حین غذا خوردن نیز در اختلال بلع دیده می‌شود. معمولا در گردن درد و مشکل بلع علامت اختلال بلع به صورت سخت قورت دادن لقمه غذا، بلع همراه با تلاش و تقلا و احساس گیر کردن غذا در گلو است. علت اختلال بلع بیماری‌های مغز و اعصاب مثل پارکینسون، آلزایمر، ام اس و ...، جراحی‌های ناحیه سر و گردن، تومورهای سر و گردن و سالمندی است. در جراحی‌های سر و گردن مشکل گردن درد و اختلال بلع شایع است. در ادامه به بررسی ارتباط گردن درد و مشکل بلع خواهیم پرداخت.

چه ارتباطی بین گردن درد و مشکل بلع وجود دارد؟

عمل بلعیدن یک فرایند پیچیده همراه با هماهنگی دقیق بین ساختارها و اعصاب درگیر در این عمل است. بیشتر عضلات و اعصاب مشارکت کننده در عمل بلعیدن در ناحیه گردن تمرکز یافته‌اند. بدیهی است هر گونه آسیب به این ساختارها و اعصاب می‌تواند غذا خوردن افراد را با مشکل روبرو کند. گردن درد یکی از مواردی است که می‌تواند در بلعیدن دشواری ایجاد کند. گاهی درد گردن از تنش و اسپاسم طولانی مدت در ناحیه گردن ناشی می‌شود. به دنبال اسپاسم و بهم خوردن تون نرمال عضلات محدود شدن حرکات عضلات اختلال بلع ناشی از گردن درد به وجود می‌آید.

معمولا گردن درد و اختلال بلع در بیماری‌های مرتبط با مغز و اعصاب که عملکرد عضلات را مختل می‌کند، مشاهده می‌شود خصوصا در بیماری پارکینسون و آلزایمر که عمدتا تون عضلانی عضلات به سمت اسپاستیک شدن پیش می‌رود. مشکلات اسکلتال ناحیه گردن نیز یکی دیگر از موارد توجیه کننده ارتباط بین گردن درد و مشکل بلع است. رسوب کلسیم در فضای بین مهره‌های گردن باعث فشار به ناحیه گردن خصوصا در ناحیه حلق می‌شود و به دنبال آن دیسفاژی و درد گردن و محدود شدن حرکات سر و گردن مشاهده می‌شود. گاهی گردن درد و مشکل بلع در جراحی‌های ناحیه گردن به دلیل درگیر شدن اعصاب و عضلات مرتبط با بلع نیز ممکن است دیده شود.

علت گردن درد و مشکل بلع چیست؟

گردن درد و مشکل بلع به دلایلی نظیر موارد ذیل رخ می دهد:

• اسپاسم و تون عضلانی نابهنجار در عضلات گردن
• بهم ریختگی ساختار آناتومیکی مهره‌های گردنی
• رسوب کلسیم در فضای بین مهره‌ها
• شکل گرفتن زائده استخوانی در مهره‌های گردنی (استئوفیت)
• تومورهای سر و گردن
• دیسک گردن
• قرار گرفتن سر و گردن در پوزیشن نامناسب (حالت اکستنت)
• جراحی‌های سر و گردن
• بد شکل گیری مهره‌های گردن به صورت مادرزادی

اختلال بلع ناشی از گردن درد چه علائمی دارد؟

به طور کلی اختلال بلع علائم متنوعی دارد. اما وقتی گردن درد و مشکل بلع وجود داشته باشد بیشتر علائمی شامل موارد زیر دیده می‌شود:
•    احساس گیر کردن لقمه غذا در گلو (stasis) 
•    احساس وجود جسم خارجی گرد مانند در گلو
•    تلاش و تقلا در بلعیدن
•    عدم توانایی در قورت دادن مواد غذایی جویدنی و جامد
•    برگشت مواد بلعیده شده به سمت بالا اندکی بعد از قورت دادن
•    برگشت مواد به سمت بالا و حلق و بروز سرفه
•    جمع شدن بزاق در فضای پشت حلق
•    عدم توانایی در فرو بردن کامل لقمه غذا
•    درد حین قورت دادن

درمان گردن درد و مشکل بلع چیست؟

درمان گردن درد و مشکل بلع به علت گردن درد و مشکل بلع بستگی دارد. اگر علت گردن درد و مشکل بلع گرفتگی‌‌های عضلانی باشد با درمان‌های دستگاهی و دستی فیزیوتراپی و همچنین  درمان‌های دستی (منوال) تراپی توسط گفتاردرمان به بهبود وضعیت تون عضلانی و در نتیجه بهبود علائم گردن درد و مشکل بلع کمک خواهد شد. اگر علت گردن درد و مشکل بلع بخاطر وجود توده و تومور یا زائده‌های استخوانی یعنی استئوفیت باشد بیمار کاندید جراحی می‌باشد. در برخی موارد بیمار پس از جراحی نیز به خدمات بلع درمانی نیاز دارد. خدمات بلع درمانی توسط گفتاردرمانی صورت می‌گیرد که در حیطه اختلالات بلع متخصص است انجام می‌گیرد.

در صورت داشتن گردن درد و مشکل بلع بایستی به چه متخصصانی مراجعه کرد؟

در صورتی که شما اختلال در بلع و گردن درد مزمن دارید، امکان وجود یک ناهنجاری در ناحیه گردن که عامل اختلال بلع هم هست بسیار بالا است. بنابراین مراجعه به پزشک متخصص جراح مغز و اعصاب و گفتار درمانگر برای بررسی ناهنجاری‌های ستون فقرات و همچنین عملکرد بلع ضروری است.
درمانگر اختلال بلع با انجام فلوروسکوپی بلع می‌تواند در کنار بررسی فیزیولوژی بلع بیمار ناهنجاری‌های موجود در ناحیه گردن بیمار را شناسایی کرده و آن را برای پزشک متخصص جراح مغز و اعصاب برجسته میسازد. در این صورت پزشک متخصص با بررسی شرایط بالینی بیمار و همچنین نقایص بلع وی کاندید بودن و یا نبودن برای جراحی گردن و مداخلات تهاجمی را مشخص می‌کند.
اگر بیماری به دلیل گردن درد اختلال بلع را تجربه می‌کند ممکن است چه علامت‌هایی از او مشاهده کنیم؟
حضور گردن درد و اختلال بلع به طور همزمان در یک بیمار می‌تواند علائمی از مشکلات بلع بیمار به وجود بیاورد. اختلال بلع در بیماری که گردن درد دارد به صورت گیر کردن لقمه غذا در گلو، ته مانده لقمه غذا در گلو، پاک کردن‌های مکرر گلو در حین غذا خوردن، احساس تنگی نفس در حال غذا خوردن خود را نشان می‌دهد. در صورتی که غذا خوردن بیمار از حالت معمول خود خارج شود و ما علائم اختلال بلع را در بیمار مشاهده کنیم لازم است حضور علائم را به پزشک خود و یا گفتار درمانگر فعال در زمینه اختلال بلع گزارش دهیم.

نتیجه گیری

گردن درد و مشکل بلع از مشکلاتی است که سلامت فرد را با چالش رو برو می‌کند. در برخی موارد اختلال بلع به دلیل دردها و ناهنجاری‌های ساختار گردن ایجاد می‌شود. عواملی مانند تومور‌ها، فتق و دیسک گردن و زائده‌های استخوانی که استئوفیت گفته می‌شوند علت گردن درد و مشکل بلع هستند. نشانه‌هایی مانند سخت قورت دادن لقمه غذایی، ناتوانی در بلع مواد سفت و جامد و برگشت غذا به سمت حلق پس از بلع از علائم اختلال بلع ناشی از گردن درد است. درمان گردن درد و مشکل بلع جراحی، گفتاردرمانی و در برخی موارد فیزیوتراپی می‌باشد. در صورتی که در علائم گردن درد و اختلال بلع را داشتید می‌توانید با ما جهت پاسخ به سوالاتتان و همچنین ارزیابی و درمان در تماس باشید.