سوء تغذیه چیست؟

سوء تغذیه به عدم دریافت مواد مغذی و کالری مناسب به بدن گفته می‌شود. میزان کالری متناسب با بدن هر فرد با توجه به معیارهایی همچون قد، وزن، سن، جنس، میزان فعالیت و سلامت عمومی بدن و نیازهای ویژه افراد تعیین می‌گردد. مواد مغذی، شامل پروتئین، کربوهیدرات، چربی، ویتامین‌ها و املاح مختلف است. هرگاه این مواد به میزان کافی برای مدت زمانی طولانی برای بدن مهیا نشود فرد به سوءتغذیه دچار می‌شود. سوء تغذیه سالمندان از اهمیت بیشتری برخوردار است چرا که بدن آن‌ها نسبت به افراد عادی آسیب‌پذیر تر بوده و نیازهای ویژه‌تری در دریافت مواد مغذی دارد و عدم دریافت این مواد موجب سوء تغذیه سالمندان می‌شود.

علت سوء تغذیه در سالمندان چیست؟

سوء تغذیه سالمندان می‌تواند علل گسترده‌ای داشته باشد. یکی از این عوامل کاهش اشتها در سالمندان است. زمانی که فرد سالمند اشتهای چندانی به خوردن مواد غذایی نداشته باشد یا ترجیح غذایی خاصی داشته باشد و از خوردن برخی از مواد غذایی مفید اجتناب کند تعادل ریز مغذی‌های ضروری بدن از بین می‌رود و علائم سوء تغذیه در آن‌ها دیده می‌شود.
کاهش اشتها در سالمندان بحث گسترده‌ای است و دارای علل و عوامل متعددی است. در صورتی که تمایل دارید اطلاعات بیشتری در زمینه کاهش اشتها در سالمندان کسب کنید می‌توانید به مقاله موجود در سایت با همین عنوان مراجعه فرمایید.
یکی دیگر از عوامل سوء تغذیه سالمندان بیماری‌های مختلفی است که منجر به عدم جذب مواد مغذی در بدن می‌شود. بیماری‌های داخلی یا گوارشی از این دست مشکلات هستند. این بیماری‌ها حتما باید توسط پزشک تشخیص داده شوند و درمان متناسب آن‌ها صورت پذیرد.
سوء تغذیه سالمندان ممکن است به علت اختلال بلع در سالمندان و عدم توانایی خوردن غذا به شکل کارآمد در آن‌ها باشد. اختلال بلع در سالمندان امری بسیار جدی است چرا که می‌تواند باعث خفگی، انسداد راه هوایی و عفونت‌های شدید دستگاه تنفس فوقانی شود. برخی بیماری‌ها نظیر آلزایمر، پارکینسون، سکته مغزی و.. می‌توانند با ایجاد اختلال بلع در سالمندان موجب سوء تغذیه در آن‌ها شوند. در افرادی که از بیماری های مغز و اعصاب نظیر آلزایمر و دمانس رنج می‌برند به علت درگیر شدن شناخت آنها فرد معمولا دچار فراموش کردن بلع می‌شود و غذا را طولانی مدت در دهان نگه می‌دارد و حتی ممکن است موفق به بلعیدن لقمه غذایی نشود. درصورتی که علت سوء تغذیه سالمندان اختلال بلع باشد، بلع درمانگر با ارزیابی دقیق می‌تواند مشکل غذا خوردن بیمار را حل کرده در نتیجه فرد با تغذیه‌ای کارآمد از سوء تغذیه و عوارض آن مصون بماند.

علائم سوء تغذیه سالمندان کدامند؟

علائم سوء تغذیه سالمندان بسته به شدت سوء تغذیه، مدت زمان شروع آن و نوع مواد مغذی که فرد با کمبود آن مواجه است، ممکن است متفاوت باشد. بسیاری از اوقات به دلیل نبودن علائم اختصاصی و یا عدم آگاهی خانواده، علائم سوء تغذیه سالمندان نادیده گرفته می‌شود و همین امر پیامدهای زیادی را به همراه دارد. برخی از علائم سوء تغذیه سالمندان شامل موارد زیر است:
    کاهش وزن
    عدم اشتها وکاهش تمایل به خوردن مواد غذایی مختلف 
    ضعف، خستگی و بی‌حالی همیشگی
    سیستم ایمنی ضعیف و آسیب‌پذیری نسبت به بیماری‌های واگیر و فصلی
    بدعملکردی ارگان‎‌های مختلف بدن
    کاهش ادرار و مدفوع روزانه
    مشکلات خلقی و روحی 
    مشکلات شناختی نظیر حافظه، هوشیاری، استدلال و منطق

پیامدهای سوء تغذیه سالمندان چه است؟

سوء تغذیه سالمندان به خصوص در موارد مزمن عواقب خطرناکی به دنبال دارد. در صورتی که برای مدتی طولانی مواد مغذی ضروری به بدن نرسد، قوای جسمانی به شدت کاهش می‌یابد. همچنین عضلات بدن برای رشد و عملکرد صحیح نیاز به پروتئین و آمینو اسیدهای مختلفی دارند. در صورتی که به دلیل عدم مصرف مواد سرشار از پروتئین نظیر گوشت، حبوبات و... این آمینواسیدها به بدن نرسد، عضلات بدن دچار آتروفی و تحلیل شده و فرد بعد از مدتی توانایی حرکتی خود را از دست می‌دهد و ممکن است در انجام امور روزانه خود نظیر نشستن، ایستادن، استحمام و... به طور مستقل  دچار مشکل شود. 
همچنین برخی ویتامین‌ها نظیر ویتامین‌های گروه ب برای ساخت برخی هورمون‌ها و عملکرد صحیح برخی ارگان‌ها ضروری هستند. درصورت عدم تامین این گروه از مواد فرد در سلامت عمومی ‌اش دچار اختلال می‌شود. برخی از مواد مغذی و املاح و همچنین امگا 3 در عملکردهای مغزی و مکانیزم‌های پردازش مغزی نقش مهمی دارند. در صورت عدم دریافت کافی آن‌ها ممکن است فرد مشکلاتی در این زمینه را تجربه کند. برخی از مواد دیگر نظیر سبزیجات و مایعات کافی برای کارکرد طبیعی دستگاه گوارش حیاتی هستند. 
در صورت وجود سوء تغذیه سالمندان و عدم تامین آن‌ها فرد مشکلاتی را در عملکرد دستگاه گوارش نظیر یبوست تجربه خواهد کرد. همچنین کمبود ویتامین D  در بدن موجب خستگی و کاهش سطح انرژی بدن و افسردگی می‌شود. همچنین سلامت استخوان‌ها که در سالمندان امری حیاتی است در گرو مصرف صحیح این ویتامین است.
همان طور که ملاحظه می‌کنید سوء تغذیه سالمندان همواره سبب مشکلات متعددی می‌شود که لزوم تشخیص و درمان به موقع آن را آشکار می‌سازد.

درمان سوء تغذیه در گروه افراد سالخورده به چه صورت است؟

درمان سوء تغذیه سالمندان کاملا فردی و متناسب با شرایط خاص بیمار است. درمان سوء تغذیه سالمندان نیاز به یک تیم پزشکی برای ارزیابی و مدیریت صحیح دارد. این تیم می‌تواند شامل پزشک متخصص، یک متخصص تغذیه و یک تیم توانبخشی در صورت لزوم باشد. برای درمان سوء تغذیه سالمندان ابتدا نوع و کمبود مواد مغذی در بدن مشخص می‌شود که یک چکاپ کامل آزمایش خون در این زمینه کمک کننده است. سپس متخصص تغذیه با درنظر گرفتن نیاز‌های خاص تغذیه‌ای هر بیمار، برنامه غذایی روزانه مناسب جهت از بین بردن سوء تغذیه سالمندان را تنظیم می‌کند. 
غذای مقوی برای سالمندان برای درمان آنان نیز بسیار اهمیت دارد. اما باید توجه داشت که غذای مقوی برای سالمندان با توجه به نیازهای بیمار و همچنین در نظر گرفتن محدودیت های غذایی ناشی از بیماری هایی مثل دیابت و ... باید تهیه شود. گاهی برای درمان کامل سوء تغذیه سالمندان نیاز به مصرف مکمل‌های غذایی یا دارویی خاص برای مدت زمان مشخص ضروری است. درصورت وجود اختلال بلع در سالمندان، بلع درمانگر نیز در بهبود علائم سوء تغذیه سالمندان نقش بسزایی دارد. 

نتیجه‌گیری

سوء تغذیه سالمندان در سلامت عمومی و کیفیت زندگی این افراد نقش به سزایی دارد. کاهش وزن و تحلیل عضلات و از دست دادن توانمندی از بارزترین علائم سوء تغذیه سالمندان است. سوء تغذیه سالمند مشکلات متعددی حتی در امور زندگی روزمره بیمار ایجاد می‌کند به همین جهت درمان سوء تغذیه سالمندان به منظور ارتقا سطح کیفیت زندگی آنان بسیار مهم و ضروری است. گاهی علت سوء تغذیه سالمندان، اختلال بلع است. اگر سالمندی دارید که به دلیل اختلال بلع دچار سوء تغذیه شده است تیم مجرب ایران مد اس ال پی به شما کمک خواهد کرد.

سوالات متداول شما

چگونه متوجه شویم که سالمند ما سوء تغذیه دارد؟

مشخص ترین علامت سوء تغذیه کاهش شدید وزن و لاغر شدن چشمگیر بیمار است. در صورتی که چنین علامتی در سالمندتان مشاهده کردید حتما به پزشک و متخصص تغذیه مراجعه کنید.

چه غذاهایی باعث برطرف شدن سوء تغذیه می‌شود؟

در پاسخ به این سوال باید گفت که نمی‌توان یک یا چند غذای خاص را به عنوان غذای مقوی برای سالمندان به جهت رفع سوء تغذیه در نظر گرفت. غذای بیمار باید با توجه به نیازها و کمبود های بیمار و توسط متخصص تغذیه تعیین گردد.