همه چیز در مورد درمان اختلال بلع!

اختلال بلع یا دیسفاژی یکی از مشکلاتی است که ممکن است در نتیجه‌ی یک بیماری به صورت تدریجی ایجاد شود. مثل اختلال بلع ناشی از بیماری ام اس و یا به صورت ناگهانی در اثر ضربات مغزی یا حملاتی مانند سکته‌های مغزی رخ دهد. البته دلایل بروز اختلال بلع بسیار متنوع و گسترده است و نمی‌توان به صورت خلاصه آنها را در دو گروه دسته بندی کرد. چنانچه تمایل به مطالعه‌ی مطالب بیشتری در این زمینه دارید، می‌توانید از سایر مقالات موجود در این سایت استفاده کنید.
از آنجایی که ماهیت و علت اختلال بلع در موارد گوناگون متفاوت است، درمان اختلال بلع نیز متفاوت خواهد بود. اما به طور کلی درمان اختلال بلع را می‌توان در سه گروه قرار داد. این درمان‌ها شامل موارد زیر می‌شود.
 1. درمان‌های سنتی و رایج
 2. درمان‌های دستگاهی
 3. درمان جراحی 
درمان‌های سنتی و رایج شامل دستورزی‌ها و ماساژهای مرتبط با عضلات بلع و بکارگیری تکنیک‌های پی ان اف و همچنین انجام تمرینات حرکتی و تقویت دامنه حرکتی و قدرت عضلانی است. در این گروه، تمرین درمانی و مانورهای بلع درمانی که نیازمند همکاری دو طرفه درمانگر و بیمار است نیز جای می‌گیرد. علاوه بر این روش تی تی اس یا استفاده از محرکات دمایی و چشایی و غیره نیز در گروه درمان سنتی بلع قرار می‌گیرد.
در روش‌های دستگاهی درمان اختلال بلع که جز درمان‌های مدرن محسوب می‌شود، از ابزارها و دستگاه‌هایی که محرکات الکتریکی دارند، به منظور درمان اختلال بلع استفاده می‌شود. بهترین دستگاه‌های بلع درمانی آن دسته از دستگاه‌هایی هستند که محرکاتNMES دارند. یعنی تحریکات عصبی عضلانی را منجر می‌شوند. دستگاه وایتال استیم از این نوع است.
درمان جراحی اختلال بلع زمانی استفاده می‌شود که بد عملکردی دریچه‌ها و عضلات مرتبط به بلع مانع از بلع نرمال می‌شود. مثلا در مواردی که به علت باز نشدن اسفنگتر فوقانی مری، فرد قادر به فرو دادن غذا از حلق به قسمت‌های پایین‌تر نمی‌باشد، درمان جراحی (مایوتومی) برای فرد سودمند خواهد بود.
درمان اختلال بلع صرفا محدود به یکی ازگزینه‌های ذکر شده نیست، بلکه با توجه به شرایط فرد و ماهیت مشکل، ممکن است بیمار کاندید ترکیبی از همه یا چند روش باشد.

محل انجام بلع درمانی کجاست؟

خدمات توانبخشی بلع در محیط‌های مختلفی از جمله کلینیک‌های درمانی توانبخشی، درمانگاه‌ها، بیمارستان‌ها و حتی مطب‌های شخصی قابل ارائه است و همان گونه که در ابتدای مقاله گفته شد، امکان درمان خانگی بلع نیز وجود دارد یعنی می‌توان آن را به شکل بلع درمانی در منزل انجام داد. هر چند که ممکن است بعضی خدمات تخصصی مانند انجام تست‌های تشخیصی نظیر فلوروسکوپی در منزل قابل اجرا نمی‌باشد، اما خدمات بلع درمانی در منزل به راحتی قابل انجام است و حتی امکان بکارگیری روش‌های درمان دستگاهی در منزل نیز وجود دارد.

آیا بلع درمانی در منزل با خدمات بلع درمانی در محیط‌های درمانی متفاوت است؟

بلع درمانی در منزل تفاوت چندان زیادی با درمان اختلال بلع در مطب‌ها و کلینیک‌های توانبخشی و حتی بیمارستان‌ها ندارد. تکنیک‌ها و روش‌های بکارگیری در درمان اختلال بلع در مراکز درمانی به راحتی و بدون هیچ کم و کاستی در منزل قابل انجام می‌باشد و حتی اگر بحث بلع درمانی با دستگاه مطرح باشد، این امر نیز به راحتی در منزل قابل اجرا است. زیرا وایتال استیم دارای دو مدل قابل حمل و ثابت است و نوع قابل حمل به راحتی به منظور درمان سریع اختلال بلع در منزل قابل استفاده خواهد بود. 
متخصص بلع درمانی در منزل نیز همان درمانگری است که در محیط‌های درمانی مثل کلینیک‌ها و یا بیمارستان‌ها به درمان اختلال بلع اشتغال دارد. بنابراین می‌توان گفت بلع درمانی در منزل تفاوتی با بلع درمانی در مطب و بیمارستان ندارد اما بعضی فعالیت‌های تشخیصی خاص مانند تست فلوروسکوپی که با استفاده از دستگاه‌های X-ray  انجام می‌گیرد تنها در بیمارستان‌ها قابل اجرا است.

مزایا و معایب انجام خدمات بلع درمانی در منزل چیست؟

بلع درمانی در منزل فواید و ریسک‌های خاص خود را دارد. اینکه بلع درمانی در منزل انجام شود و یا در محیط بیمارستان و مطب ادامه یابد، بستگی به وضعیت پزشکی بیمار ( از نظر استیبل بودن هوشیاری و عدم وجود عفونت و ...)، تصمیم پزشک و درمانگر و همچنین همراه بیمار دارد. اما به طور کلی می‌توان گفت مزایای بلع درمانی در منزل این است که:
درمان سریع اختلال بلع در منزل است. به علت اینکه فرد پس از ترخیص از بیمارستان، بهبودی و ثبات شرایط بیشتری دارد، امکان مداخله بیشتر با تایم طولانی‌تر فراهم است، به همین دلیل بلع درمانی در منزل معمولا با سرعت بیشتری انجام می‌گیرد.
تاثیرات محیط بیمارستان که باعث توهم و بی خوابی می‌شود از روی بیمار برداشته می‌شود و در نتیجه اثر منفی عوامل جانبی مثل بی قراری بر روی درمان اختلال بلع از بین می‌رود.
با بهتر شدن روحیه بیمار در منزل همکاری و سرعت بهبودی بیمار بیشتر خواهد شد.
از نظر مالی به صرفه است. در شرایطی که بیمار تنها به علت اختلال بلع بستری است، با انتقال به منزل و حذف باقی هزینه‌ها، تنها پرداخت هزینه‌های بلع درمانی، از نظر اقتصادی برای بیمار بسیار سودمند خواهد بود.
اما بلع درمانی در منزل می‌تواند معایب خود را نیز داشته باشد مثلا:
نبود امکاناتی مانند ساکشن در مواقعی که به علت آسپیراسیون ترشحات و یا مواد غذایی نیاز به ساکشن است. (البته همراهان بیمار می‌تواند دستگاه‌هایی مانند ساکشن را تهیه و در منزل داشته باشند).
سنگین بودن هزینه‌های درمان اختلال بلع برای افرادی که از نظر مالی وضعیت مناسبی ندارند.
در صورتی که بیمار به ثبات پزشکی نرسیده باشد و همچنین خبره نبودن درمانگر اختلال بلع، امکان بهم ریختن علائم حیاتی بیمار وجود دارد. این مشکل در صورتی که در بیمارستان رخ دهد امکان مدیریت بیشتری دارد.

راهکارهای خانگی درمان مشکل بلع چیست؟

درمان خانگی مشکل بلع به معنی تهیه غذا یا انجام عملی خاص بدون دانش و تجربه خاص برای حل مشکل نیست. شاید بتوان گفت بهترین توضیح در مورد درمان خانگی مشکل بلع، انتقال محیط درمانی به منزل اما تحت نظر و انجام آن توسط متخصص مربوطه است و در مورد راهکارهای خانگی درمان مشکل بلع می‌توان گفت انجام تمریناتی که توسط بیمار قابل انجام است و قابل آموزش به خانواده می‌باشد به عنوان راهکارهای خانگی درمان مشکل بلع برای درمان سریع اختلال بلع در منزل است.

متخصص بلع درمانی در منزل چه کسی است؟

متخصص بلع درمانی در منزل فردی است که در رشته‌ی دانشگاهی با عنوان گفتاردرمانی تحصیل کرده است. بلع درمانی یکی از حیطه‌های کاری گفتاردرمانگران است. با توجه به حساسیت بلع بایستی بلع درمانی در منزل و یا محیط‌های درمانی توسط گفتاردرمانگرانی انجام شود که روی این حیطه تمرکز کرده‌اند و دانش، مهارت و تجربه‌ی بیشتری در این زمینه دارند.
در صورتی که انجام تست‌هایی مانند فلوروسکوپی که در منزل قابل اجرا نیست؛ ضروری باشد چه باید کرد؟
گاهی ممکن است تست ‌های تشخیصی برای بیمار کاملا ضروری باشد و امکان انتقال بیمار به بیمارستان فراهم نباشد. در چنین شرایطی می‌توان از سایر روش‌های تشخیصی مانند FEES استفاده کرد. این ابزار تشخیصی به صورت قابل حمل و انجام آن در منزل نیز مهیا است.

سخن آخر

بلع درمانی در منزل از جمله خدمات درمانی است که قابل انجام در منزل بیمار است. خدمات بلع درمانی در منزل مزایا و معایب خود را دارد. از مهم ترین مزایای بلع درمانی در منزل می‌توان به تسریع فرایند بهبودی از اختلال بلع اشاره کرد و ‌شاخص ترین ریسک بلع درمانی در منزل عدم دسترسی به خدمات بیمارستانی در افرادی است که نمی‌توانند تمام ابزارها و دستگاه‌های لازم را در منزل فراهم کنند. درمان خانگی بلع به معنای انجام بلع درمانی توسط همراهان بیمار نیست بلکه این متخصص بلع درمانی در منزل یا همان گفتاردرمانگر است که باید به این مهم بپردازد. تیم ایران مد اس ال پی سابقه‌ای درخشان و طولانی در انجام خدمات بلع درمانی در منزل دارد. تیم ما مجهز به دستگاه‌های درمانی و تشخیصی نظیر وایتال استیم و FEES می‌باشد. بنابراین می‌توانید با اطمینان خاطر تمام امور بلع درمانی بیمارتان را به تیم ما بسپارید.

سوالات متداول شما

بلع درمانی در منزل چقدر هزینه دارد؟

درمان اختلال بلع و در مجموع تمامی درمان‌های پزشکی در منزل و بیمارستان‌ها دارای کد ملی بوده و با محاسبات دقیق به درمانگران و پزشکان ابلاغ می‌گردد. مبالغ دریافتی از خانواده‌ها و همراهان بیمار دقیقاً همان چیزی است که تحت عنوان تعرفه خدمات درمانی به کارکنان حیطه سلامت ابلاغ می‌گردد. با توجه به تورم و شرایط اقتصادی کشور عزیزمان این تعرفه‌ها ثابت نبوده و سالانه یک بار از طرف وزارت بهداشت ابلاغ تعرفه وجود دارد.
در رابطه با بلع درمانی می‌توان بیان کرد که بیان کرد که تعرفه خدمات بلع درمانی در منزل وابسته به زمان آن از طریق کتاب ارزشیابی نسبی قابل محاسبه است. تعرفه خدمات بلع درمانی در منزل برای سال ۱۴۰۳ هنوز ابلاغ نشده است.

چگونه می‌توانم مطمئن شوم که کار درمان بیمارم به درستی پیش می‌رود؟

اگرچه بهبود عملکرد بلع بیمار و توانایی تغذیه ایمن و بدون مشکل آن یکی از معیارهای بهبودی عملکرد بلع و انجام درست درمان است، اما هیچ معیار ثابت و معین شده‌ای برای سنجش صحت کار درمانی به جز ویزیت یک گفتار درمانگر دیگر و یا انجام فلئوروسکوپی بلع وجود ندارد. درمان اختلال بلع در بعضی از موارد تغذیه ایمن فرد بدون وجود مشکلاتی نظیر عفونت ریه و آسپیراسیون است. اگر بیمار شما پس از شروع تغذیه دهانی و در مسیر اجرای درمان دچار آسپراسیون و عفونت ریه می‌شود، بایستی از درمانگر خود در مورد وقوع این مشکلات سوالات شفافی بپرسید.