در مورد عملکرد عضلات صورت و داخل دهان چه می‌دانید؟

در ساختار عضلات صورت و داخل دهان، بیش از 48 عضله مختلف نقش دارند که عملکرد هر یک از آن‌ها با یکدیگر در ارتباط است. از عضلات مهم این مناطق می‌توان به عضلات گونه، عضلات جونده، عضلات حلقوی دور لب، عضله زبان و حلق اشاره کرد که هر یک در درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  به عنوان تارگت (هدف) درمانی محسوب می‌شوند.
وقتی یک لقمه غذایی وارد دهان می‌شود توسط حرکات زبان زیر دندان‌های آسیا قرار می‌گیرد. عملکرد عضلات صورت و تاثیر آن‌ها روی دندان‌ها باعث خرد شدن ماده غذایی شده و بعد از آماده سازی ماده غذایی توسط عضلات حلق، به سمت مری بلعیده می‌شود. همان‌طور که ملاحظه می‌کنید  اختلال عملکرد عضله‌های  صورت و دهان باعث ایجاد مشکلاتی در بلع می‌شود و فرآیند تغذیه را مختل می‌کند.

علل آبریزش دهانی و مشکل جویدن غذا چیست؟

دلایل و بیماری‌های مختلفی ممکن است باعث بروز مشکل جویدن غذا و آبریزش دهانی شود که درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان را به شکلی جدی گوش‌زد می‌کند. این موارد شامل:
•    ضعف عضلات صورت و داخل دهان
•    مشکلات آناتومیک نظیر بزرگی زبان یا شکاف کام
•    بیماری‌های عصبی و سندروم‌های مادرزادی نظیر فلج مغزی یا دیستروفی عضلانی
•    بیماری‌های عصبی اکتسابی نظیر سکته مغزی
•    ترشح بیش از حد بزاق دهان
•    مشکلات حسی و حرکتی ناشی از آسیب به مغز و یا اعصاب واردشونده یا خارج شونده از آن

درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان به چه شکل است؟

 درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان توسط یک گفتاردرمانگر پس از تشخیص علت آن صورت می‌گیرد. گفتاردرمانگر با توجه به شدت آبریزش دهانی و مشکل جویدن غذا از روش‌های گوناگونی جهت  درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  استفاده می‌کند. استفاده از دستورزی (ماساژ) مختلف نواحی صورت و داخل دهان یکی از مهم‌‌ترین روش ‌های درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  استکه می‌تواند با ابزارها و وسایل مختلف تخصصی در حیطه گفتاردرمانی انجام شود.
استفاده از دستگاه‌های مختلف در درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان نیز امری رایج است که با توجه به نوع عضلات درگیر و محل آن‌ها از این ابزارها به اشکال گوناگون استفاده می‌شود. یکی از این دستگاه ‌های مفید، استفاده از الکتروتراپی عضلات صورت در درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان در بیماری ‌هایی نظیر فلج بلز یا همی‌پارزی است که توسط دستگاه وایتال استیم صورت می‌گیرد. استفاده از دستگاه ویبراتور، در مواردی که گفتاردرمانگر صلاح بداند امری مفید در درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  است و می‌تواند سرعت  درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  را افزایش دهد. استفاده از تحریکات حسی داخل دهان و صورت نیز بخشی از درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  است. در این روش از مدالیته‌های مختلفی نظیر دما ، فشار و حس عمقی در درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  استفاده می‌شود.
یکی دیگر از اجزای اساسی و مهم در درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  استفاده از تمرینات اکتیو و فعال حین جلسات درمانی است. این تمرینات توسط آسیب شناس گفتار و زبان به فرد دارای اختلال عملکرد عضله‌های صورت و دهان ارائه می‌شود تا او با انجام این تمرین‌ها، قدرت این عضلات را افزایش دهد و مشکل آبریزش دهانی و مشکل جویدن غذا در او حل شود. انجام صحیح این تمرینات تاثیر به‌سزایی در درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  دارد. اگر مراجع بتواند به‌درستی و به میزان مشخصی که درمانگر تعیین کرده، آن‌ها را انجام دهد، گام موثری در درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  برداشته است.
در مواردی که اختلال عملکرد عضله‌های صورت و دهان، ناشی از هایپوتونی و شل بودن عضلات است و باعث مشکل آبریزش دهانی یا مشکل در جویدن غذا  شده است دارو درمانی هم یکی دیگر از خطوط درمان است. در این موارد پزشک با تجویز داروهای کاهش دهنده ترشح بزاق یا داروهایی که سبب افزایش تونیسیته عضلات می‌شوند سعی در درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان دارد. در موارد دیگر هم ممکن است سفت بودن عضلات منجر به بروز مشکلات بلع در ناحیه دهان شود که در این موارد دستورزی‌های شل کننده عضلات صورت و داروهای کاهش دهنده اسپاسم عضلات ارکان مهم درمان عملکرد عضلات صورت و دهان هستند.

اختلال عملکرد عضله‌های صورت و دهان  در چه سنی قابل درمان است؟

درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان در سنین مختلفی امکان‌پذیر است. ممکن است نوزاد تازه متولد شده به دلیل اختلال عملکرد عضله‌های صورت و دهان قادر به مکیدن شیر از سینه مادر نباشد. در این صورت گفتاردرمانگر با استفاده از روش‌های گفته شده به نوزاد در درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  کمک می‌کند. همچنین در کودکانی که با مشکلاتی نظیر فلج مغزی یا دیستروفی عضلانی و یا سایر بیماری‌ها، که به دلیل آبریزش دهانی یا مشکل جویدن غذا نمی‌توانند به درستی تغذیه شوند، درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  امری حیاتی در بهبود فرآیند تغذیه‌شان محسوب می‌شود.
اختلال عملکرد عضله‌های صورت و دهان در بزرگسالی نیز ممکن است دیده شود. در بیمارانی که دچار سکته مغزی، بیماری‌های پیش‌رونده مغزی نظیر MS,ALS و پارکینسون شده‌اند،  درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  توسط گفتاردرمانگر انجام می‌شود  که از بروز مشکلاتی نظیر اختلال بلع در آن‌ها جلوگیری می‌کند. در مواردی هم درمان اختلال بلع در این گروه شامل ثابت کردن علائم و شدت آن‌ها به منظور جلوگیری از پیشرفت بیماری و علائم آن است. همچنین کیفیت گفتار و ارتباطات روزانه این بیماران طی درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  افزایش می‌یابد و این بیماران با وضوح بیشتر و اعتماد به نفس بیشتری در مکالمات همیشگی صحبت خواهند کرد.
در سنین پیری و کهنسالی، اختلال عملکرد عضله‌های صورت و دهان به دلیل ضعف و تحلیل رفتن عضلات، امری طبیعی و اجتناب‌ناپذیر است. بنابراین درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  جز اساسی مراحل توان‌بخشی این گروه سنی محسوب می‌شود.

نتیجه گیری

درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان از مهمترین اقدامات گفتاردرمانگران فعال در زمینه اختلال بلع است. شناسایی شناسایی علامت های ناشی از اختلال عملکرد عضله‌های صورت و دهان در طراحی درمان نقش بسزایی دارد. در مواردی درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  صرفا کنترل علائم و جلوگیری از پیشرفت سریع بیماری است و درمواردی به رفع علائم و نزدیک شدن به عملکرد طبیعی منجر می‌شود. درمان‌های دستگاهی و غیر دستگاهی اختلال عملکرد عضله‌های صورت و دهان دارای اثربخشی ثابت شده بوده و در افزایش کیفیت زندگی افراد مبتلا موثر بوده است. حل مشکل جویدن غذا و آبریزش دهانی و تجربه لذت بخش غذا خوردن بی دغدغه هدف نهایی ما در تیم ایران مد اس ال پی است.
گروه توان‌بخشی و بلع درمانی Iranmedslp در تمامی گروه‌های سنی یاد شده، با داشتن درمانگران باتجربه در حیطه تخصصی درمان عملکرد عضله‌های صورت و دهان  آماده ارائه با کیفیت‌ترین خدمات است. شما می‌توانید با دنبال کردن صفحات مجازی ما، به سایر مقالات، فیلم‌ها و محتویات آموزشی دسترسی داشته باشید.