نقش عضله کریکوفارنژیال در فرایند بلع چیست؟

عضله کریکوفارنژیال در انتهایی‌ترین قسمت حلق و بخش فوقانی مری قرار دارد. این عضله حین تنفس و بلع نقش حیاتی در بدن ایفا می‌کند. مری یک لوله عضلانی و مخاطی است که وظیفه آن انتقال غذا از حلق به معده است. لوله مری دارای دو دریچه فوقانی و تحتانی است که با باز و بسته شدن به موقع خود فرایند انتقال غذا را تکمیل می‌کنند. دریچه فوقانی مری توسط عضله کریکوفارنژیال کنترل می‌شود. موقعی که لقمه غذایی، آماده وارد شدن به مری باشد عضله کریکوفارنژیال در جهت ورود غذا شل شده و دریچه فوقانی مری باز می‌شود. بعد از ورود کامل غذا به مری عضله منقبض شده و با بسته شدن دریچه از بازگشت غذا به فضای حلق جلوگیری می‌شود. با توجه به نقش عضله کریکوفارنژیال در فرایند بلع، بدیهی است که هرگونه آسیب به عملکرد آن بلع ایمن را به خطر می‌اندازد.

اسپاسم کریکوفارنکس به چه معنا است؟

اسپاسم کریکوفارنکس نوعی انقباض غیر طبیعی در بخش فوقانی مری است و زمانی ایجاد می‌شود که عضله کریکوفارنژیال بیش از حد نرمال منقبض شود. اسپاسم کریکوفارنکس عبور غذا از حلق به مری را با دشواری رو به رو می‌کند و بیش‌تر در افراد مسن دیده می‌شود. در مواردی که اسپاسم کریکوفارنکس شدید باشد دهانه مری جهت ورود غذا باز نمی‌شود و فرایند غذا خوردن مختل می‌شود. اسپاسم کریکوفارنکس ممکن است به طور ناگهانی یا تدریجی شروع شود. در برخی موارد گرفتگی عضله کریکوفارنژیال و اسپاسم مری موقتی بوده و با گذشت زمان بهبود می‌یابد اما گاهی این اختلال با گذشت زمان بدتر شده و نیازمند بررسی بیش‌تر و دقیق‌تر است.

علائم اسپاسم کریکوفارنژیال را بشناسید!

به طور کلی علائم اسپاسم مری با توجه به شدت اختلال و ماهیت آن در افراد مختلف متفاوت است. افراد مبتلا به اسپاسم کریکوفارنکس اغلب علائم زیر را تجربه می‌کنند:
-    احساس گیر کردن غذا در گلو
-    احساس درد موقع قورت دادن
-    بلع صدا دار
-    سرفه مکرر هنگام خوردن غذا
-    پنومونی آسپیریشن ناشی از نشت مواد غذایی به ریه
-    تغییر آهنگ صدا
-    احساس ناخوشایند وجود یک توده در ناحیه گلو 
-    احساس خفگی موقع بلع
-    ناتوانی در خوردن لقمه‌های بزرگ و سفت
-    کاهش بلندی صدا حین صحبت کردن
تشخیص اسپاسم کریکوفارنژیال به شکل تخصصی بر عهده پزشک است. بنابراین توصیه ما به شما این است که با مشاهده چند مورد از علائم اسپاسم کریکوفارنژیال حتما با یک متخصص مشورت کنید.

علت اسپاسم کریکوفارنکس چه چیزی می‌تواند باشد؟

عضله کریکوفارنژیال به غیر از زمان بلع در حالت اسپاسم قرار دارد تا با بسته نگه داشتن اسفنکتر فوقانی مری از ورود جریان هوا به مری یا بازگشت محتویات مری به فضای حلق جلوگیری کند. این اسپاسم نرمال ممکن است تحت شرایط و بیماری‌های مختلفی به یک اسپاسم غیرعادی تبدیل شود. در ادامه می‌خواهیم شایع‌ترین علل اسپاسم کریکوفارنکس را با هم بررسی کنیم. 
1-    ریفلاکس مزمن اسید معده (بازگشت اسید معده اگر به شکل مناسب کنترل نشود باعث آسیب‌های بافتی و تغییر تون عضلانی می‌گردد)
2-    اضطراب و استرس بالا و تنش‌های محیطی
3-    پرتو درمانی و رادیوتراپی
4-    بیماری‌های نورولوژیکی پیشرونده ماننده ام اس
5-    سکته مغزی
6-    تومورهای ناحیه سر و گردن
7-    پیامدهای جراحی 

درمان اسپاسم مری چگونه است؟

درمان اسپاسم مری به ماهیت اسپاسم وهمچنین شدت اختلال بستگی دارد. در ابتدا باید علت به وجود آورنده این گرفتگی‌های غیر عادی مشخص شود تا متناسب با آن درمان طرح ریزی شود. به طور کلی درمان اسپاسم کریکوفارنکس شامل دارودرمانی، درمان توانبخشی، تزریق بوتاکس، جراحی و گاهی دریافت خدمات مشاوره است.

• دارودرمانی: روال دارو درمانی متناسب با اتیولوژی اختلال و زیر نظر پزشک متخصص صورت می‌گیرد. به عنوان مثال اگر اسپاسم کریکوفارنکس به علت رفلاکس اسید معده ایجاد شده باشد، داروهای آنتی اسید در کاهش این مشکل کمک کننده خواهند بود. داروهای شل کننده عضلانی نیز معمولا در درمان اسپاسم کریکوفارنکس توصیه می‌شوند. 
• توانبخشی: یکی از موثرترین و کم هزینه‌ترین روش‌های درمان اسپاسم کریکوفارنکس، روال توانبخشی است. آسیب شناس گفتار، زبان و بلع کلیدی‌ترین نقش را در درمان این اختلال بر عهده دارد. گفتاردرمان با کمک دستورزی‌های تخصصی و تکنیک‌های علمی در از بین بردن اسپاسم‌ها ی عضلانی در ناحیه حلق و گلو تاثیر چشمگیری خواهد داشت.
• تزریق بوتاکس: در صورتی که روش‌های دیگر نتوانند اسپاسم کریکوفارنکس را کم کنند، ممکن است پزشک تزریق بوتاکس را توصیه کند. تزریق سم بوتولینوم می‌تواند به طور موقت اسپاسم را برطرف کند.
• جراحی: جراحی یک روش تهاجمی است و عوارض مختلفی به دنبال دارد. این روش معمولا به عنوان آخرین گزینه درمان، زمانی که سایر روش‌ها بی فایده باشد مطابق با نظر پزشک استفاده می‌شود.
• مشاوره: هنگامی که اسپاسم کریکوفارنکس ریشه در مشکلات اضطرابی داشته باشد، دریافت خدمات مشاوره جهت کنترل استرس‌ها و تنش‌های محیطی کمک کننده است. 

سخن آخر

اسپاسم کریکوفارنکس مشکل نسبتا نادری است که سبب ایجاد مشکلات بلع می‌گردد. اغلب بیماران درگیر اسپاسم کریکوفارنکس با شکایت احساس درد موقع قورت دادن غذا یا گیر کردن چیزی داخل گلو به پزشک مراجعه می‌کنند. طیف گسترده‌ای از اختلالات می‌توانند سبب ایجاد اسپاسم کریکوفارنکس شوند. درک عوامل ایجاد کننده اسپاسم کریکوفارنکس به پزشکان و درمانگران کمک می‌کند تا بهترین روش درمانی را برای بیمار انتخاب کنند. آسیب شناس گفتار، زبان و بلع می‌تواند با اجرای تمرینات تخصصی به کاهش اسپاسم کمک کند و ریسک پیامدهای احتمالی اختلال بلع بیمار را به حداقل برساند. تیم ایران مد اس ال پی از درمانگرانی مجرب و حرفه‌ای تشکیل شده که می‌توانند به شما در رفع مشکلات دیسفاژی کمک کنند. شما می‌توانید جهت کسب اطلاعات بیش‌تر با ما در ارتباط باشید.

سوالات متداول 

آیا اسپاسم کریکوفارنکس خطرناک است؟

اسپاسم کریکوفارنکس از خفیف تا شدید متغیر است. اسپاسم‌های خفیف معمولا مشکلات زیادی برای فرد ایجاد نمی‌کنند اما اسپاسم‌های شدید می‌توانند پیامدهای خطرناکی مثل آسپیراسیون و خفگی را به دنبال داشته باشند. بنابراین باید حتما ماهیت و شدت اسپاسم مشخص شود تا در صورت نیاز درمان انجام شود.

کدام روش درمانی برای کاهش اسپاسم مفیدتر است؟

روش‌های درمانی ذکر شده به ویژگی‌های فردی بیمار و نوع اختلال بستگی دارد. به طور کلی نمی‌توان گفت یک روش بر دیگری ارجح‌تر است. هر کدام از روش‌ها معایت و مزایای خاص خود را دارند. بهترین روش درمان برای هر فرد به شکل اختصاصی توسط پزشک توصیه می‌شود. 

منبع:
وبسایت علمی www.verywellhealth.com