علل سرفه بعد از غذا چیست؟

سرفه کردن بعد از غذا همیشه علامتی از اختلال خاصی محسوب نمی‌شود. زیرا سرفه یک واکنش عادی بدن در تلاش برای تمیز و پاک کردن مسیر دستگاه هوایی است. گاهی این واکنش بدن در نتیجه ورود غذا به ریه است. اما سرفه کردن بعد از غذا یکی از علامت‌های اختلال در بلع نیز می‌باشد. در واقع سرفه بعد از غذا می‌تواند در نتیجه ورود ذرات مواد غذایی به فضای حنجره و نای به عنوان علامت اختلال بلع باشد. علل دیگر آن شامل:
    آلرژی غذایی: از رایج‌ترین علل سرفه بعد از غذا است و می‌تواند در هر سنینی وجود داشته باشد اما معمولا در کودکی رایج‌تر است. علائم دیگری از آلرژی غذایی شامل سرگیجه، مشکلات تنفسی، آبریزش بینی و غیره نیز در بیماران بروز یافته است. معمولا واکنش‌های آلرژیک در غذاهایی مثل سویا، شیر، بادام زمینی، آجیل و صدف بیشتر دیده می‌شود. اگر علل سرفه بعد از غذا آلرژی غذایی باشد، لازم است که غذاهایی که محرک این سرفه‌ها هستند شناسایی و از خوردن آنها اجتناب شود. در واقع درمان خانگی سرفه بعد از غذا به علت آلرژی نوعی درمان پرهیزی و مصرف داروهای کاهش واکنش آلرژیک است.

    رفلاکس معده: زمانی اتفاق می‌افتد که محتویات و اسید معده به سمت بالا حرکت داشته باشد و به فضای حنجره و نای نفوذ کند. به صورت کلی می‌توان گفت که در حین رفلاکس اگر مسیر راه هوایی باز باشد امکان بروز آسپیراسیون مواد غذایی به سمت ریه بسیار افزایش می‌یابد. مثلا در حین غذا خوردن که دریچه سر مری به دلیل عبور مواد غذایی باز است، برگشت محتویات معده به سمت بالا و راه هوایی ممکن است با نفوذ به نای و ریه ها همراه شود. در نتیجه بدن به صورت سرفه کردن به آن واکنش نشان می‌دهد. رفلاکس معده با علائمی نظیر احساس مزه تلخ و یا ترش در دهان، زخم گلو، احساس سوزش قفسه سینه و در موارد شدید با اختلال بلع همراه است. درمان خانگی سرفه بعد از غذا به علت رفلاکس معده، تغییر در پوزیشن خواب و استراحت و کاهش مصرف مواد تحریک کننده اسید معده شامل مرکبات و ادویه است. در موارد کاهش مصرف مواد غذایی، کم خوردن و مصرف برخی داروهای گیاهی با خاصیت عفونت زدایی کمک کننده خواهد بود.
    آسم نیز می‌تواند دستگاه تنفسی را در صورت مواجهه با مواد محرک تحت تاثیر قرار دهد. معمولا موادی مانند آب جو، مشروب، میوه‌های خشک و موادی که دارای سولفیت هستند موجب تحریک آسم و سرفه می‌شوند. درمان خانگی سرفه بعد از غذا به علت آسم، پرهیز از مصرف مواد محرک ذکر شده و برنامه ریزی و تغییر استایل زندگی برای کاهش استرس و تنش است.

    عفونت مزمن ریه: این احتمال که در حین غذا خوردن ذرات غذایی به فضای ریه راه پیدا کند برای همه افراد وجود دارد که با واکنش سرفه مواد نفوذ کرده به مسیر هوایی خارج می‌شود. اما گاهی ممکن است ریه‌های فرد به اندازه کافی سالم نباشد و یا سرفه موثر نداشته باشد. در چنین شرایطی ذرات خارجی در ریه ایجاد عفونت می‌کنند. به چنین شرایطی عفونت ناشی از آسپیراسیون غذا گفته می‌شود و می‌تواند سلامتی فرد را به خطر بیاندازد. به همین دلیل اگر شما یا اطرافیانتان به غیر از دلایل گفته شده قبلی، سرفه حین و یا بعد از غذا دارید بهتر است علائم پنومونی آسپیراسیون را بشناسید. نشانه‌های آن شامل موارد زیر می‌باشد:
•    خس خس تنفسی
•    تنفس‌های کوتاه و شکمی
•    بلع دردناک
•    تب بعد از خوردن غذا
•    افزایش بزاق دهان
•    خستگی
•    کاهش میزان هوشیاری
بنابراین امکان بروز سرفه بعد از غذا به علت عفونت ریوی وجود دارد. بروز این سرفه‌ها به افزایش فشار ریوی پس از قطع تنفس حین بلع مرتبط است. در صورتی که علت سرفه بعد از غذا عفونت ریه بیمار باشد، استراحت کردن، مصرف داروهای گیاهی کاهش دهنده عفونت، مصرف مایعات فراوان و انجام برخی از ورزش‌های تنفسی جز درمان خانگی سرفه بعد از غذا محسوب می‌شود.
    التهاب حلق وحنجره : التهاب خود می‌تواند عامل سرفه باشد و این امر ممکن است در حین یا بعد از غذا خوردن تشدید شود. در صورت وجود التهاب در مسیر عبور غذا احتمال گیر ماده غذایی و آسپیراسیون و همچنین تنگ شدن مجرای تنفسی و مکش با قدرت باقی مانده‌های مواد غذایی و بزاق حلق به سمت ریه وجود دارد. درمان خانگی سرفه بعد از غذا به دنبال التهاب، دریافت بخور سرد و مصرف مواد غذایی نرم و غیر محرک، کاهش سرفه‌ها و گلو پاک کردن‌ها، مصرف موادی مانند لعاب دانه به و تخم شربتی و مرطوب سازی فضای حلق بیمار است.

    اختلال بلع یا دیسفاژی: شرایطی که در آن فرد دشواری و عدم توانایی در خوردن غذا و مایعات را تجربه می‌کند. سرفه‌های ناشی از اختلال بلع می‌تواند حین خوردن، بعد و یا حتی قبل از بلعیدن غذا اتفاق بیافتد. علل سرفه بعد از غذا در اختلالات بلع نیز بسیار متنوع است. این علل از مواردی مانند سالمندی و کاهش سطح هوشیاری تا بیماری‌های مغز و اعصاب مانند پارکینسون و جراحی‌های سر و گردن می‌تواند متغیر باشد. با اینکه اختلال بلع و سرفه در بسیاری از موارد با هم اتفاق می‌افتند اما این بدین معنی نیست که هر سرفه‌ای به معنی حضور اختلال بلع باشد و همانطور که پیشتر توضیح داده شد، علل سرفه بعد از غذا عواملی مانند التهاب، آلرژی و غیره نیز می‌باشد.
 همچنین عدم حضور سرفه حین، قبل و یا بعد از بلع به معنی داشتن بلع سالم نیست. گاهی آسپیراسیون غذا خاموش و بدون سرفه رخ می‌دهد. بنابر دلایل گفته شده شناخت ماهیت سرفه‌ها جهت تشخیص افتراقی و همچنین شناخت ماهیت اختلال بلع و سرفه ناشی از آن برای تشخیص وجود و یا عدم وجود اختلال بلع اهمیت زیادی دارد. برای شناخت و درمان اختلال بلع به توصیه‌ها و مداخلات متخصص بلع نیاز است. متخصص بلع فردی است که در تحصیلات آکادمیک خود آسیب شناسی گفتار و زبان وبلع (گفتاردرمانی) در دانشگاه گذرانده و در درمان اختلالات بلع به صورت ویژه مطالعه و تجربه بالینی داشته باشد. با توجه به حساس بودن ماهیت اختلال بلع و سرفه انتخاب درمانگر مناسب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

درمان خانگی سرفه بعد از غذا به دلیل حضور اختلال بلع شامل چه مواردی است؟

بعد از شناسایی علل سرفه بعد از غذا نیاز به اقدامات درمانی وجود دارد. اقدامات درمانی می‌تواند از مداخلات پزشکی تا درمان‌های خانگی و مدیریت مشکل و استفاده از استراتژی‌های جبرانی باشد. به طور مثال در صورتی که علت سرفه بعد از غذا آلرژی غذایی یا رفلاکس باشد نیاز به ویزیت پزشک و اجتناب از خوردن مواد غذایی است که محرک سرفه و بروز مشکل می‌شوند. در مواردی که سرفه بعد از غذا به دلیل دیسفاژی یا اختلال بلع است، یعنی اختلال بلع و سرفه همزمان با هم وجود دارد، بسته به شدت و ماهیت اختلال بلع ممکن است از استراتژی‌هایی استفاده شود. بکار بردن استراتژی‌هایی که بیشتر به عنوان مدیریت سرفه بعد از غذا در نظر گرفته می شدند، در درمان خانگی سرفه بعد از غذا به بهتر شدن فرد کمک کرده و از آسپیراسیون غذا جلوگیری می‌کنند. در واقع درمان خانگی سرفه بعد از غذا شامل یک درمان پزشکی یا استفاده از داروی خاص نمی‌باشد. در مواردی که اختلال بلع و سرفه خفیف باشد با راهبردهای زیر می‌توان تا حدودی به رفع علائم اضطراری کمک کرد.
1.    آهسته خوردن غذا
2.    اجتناب از خوردن غذا زمانی که حمله سرفه اتفاق می‌افتد.
3.    مشخص کردن بافت‌ها و نوع ماده‌ی غذایی که بیشتر باعث سرفه بعد از غذا می‌شوند.
4.    استفاده از داروهای تجویز شده توسط پزشک
5.    مرطوب کردن هوای محیط برای جلوگیری از خشکی گلو
6.    استفاده از مکمل هایی که به هضم بهتر غذا کمک می‌کنند.
گاهی سرفه‌های حین و بعد از غذا خوردن مکررا اتفاق می‌افتد و بیمار در معرض جدی آسپیراسیون غذا و عفونت ریوی می‌باشد و درمان خانگی سرفه بعد از غذا به بیمار کمکی نمی کند. در چنین شرایطی مراجعه به متخصص بلع لازم و ضروری بوده و درمان‌ها و اقدامات بعدی باید تحت نظر متخصص بلع صورت گیرد.

نتیجه گیری

درمان خانگی سرفه بعد از غذا را نمی‌توان به عنوان یک مداخله درمانی درنظر گرفت بلکه در واقع بیشتر به کار بردن راهبردهایی برای مدیریت مشکل می‌باشد. تشخیص علل سرفه بعد از غذا به دلیل تجویز درمان صحیح اهمیت دارد. تنوع علل از شرایط پزشکی مانند آلرژی تا اختلال بلع می‌تواند گسترده باشد. در اختلال بلع، سرفه‌های حین، قبل و یا بعد از بلعیدن اتفاق افتاده و  هر چند که گاهی در اختلال بلع، آسپیراسون غذا بدون علامت و سرفه رخ می دهد اما در بسیاری از موارد اختلال بلع و سرفه با هم دیده می‌شوند. برای درمان اختلال بلع و سرفه‌های ناشی از آن مراجعه به درمانگری که تحصیلات آکادمیک و تجربه‌های بالینی مرتبط دارد، ضروری است. گروه ایران مد اس ال پی با دارا بودن افراد متبحر در زمینه درمان اختلال بلع و سابقه حضور در بیمارستان‌های معتبر تهران به شما این اطمینان را می دهد که با درمانگران با تجربه و موفق بهترین مداخلات درمانی را به شما ارائه خواهد داد. ممنون که تا انتهای این مقاله همراه ما بودید. برای کسب اطلاعات بیشتر به سایر مقالات درج شده در سایت مراجعه بفرمایید.