آیا آفازی را می‌شناسید؟

 آفازی یا زبان پریشی به معنی از دست دادن توانایی صحبت کردن و ناتوانی در حرف زدن پس از یک آسیب مغزی یا بیماری‌های عصبی است. افراد دچار آفازی نمی‌توانند مانند گذشته از طریق گفتار و تکلم با اطرافیان و محیط خود ارتباط برقرار کنند در نتیجه دچار مشکلات و آسیب‌های فراوان ارتباطی و روانی می‌شوند. فرآیند تکلم و صحبت کردن همانند هر مهارت دیگری در انسان توسط مغز سازمان دهی و برنامه ریزی می‌شود.
نیمکره چپ مغز مسئول پردازش و برنامه ریزی گفتار در انسان است. این قسمت از مغز شامل بخش‌های مختلفی است که هر یک عملکرد متفاوتی را در انجام فرآیند درک و بیان گفتار و زبان به عهده دارند. در صورت آسیب به هر یک از این مناطق مختلف مغز، علائم متفاوتی در فرد ظاهر می‌شود و بدین صورت انواع مختلف آفازی یا زبان پریشی ایجاد می‌شوند. ناحیه بروکا و ورنیکه در مغز، دو ناحیه مهم در پردازش گفتار و زبان هستند که آسیب به این مناطق سبب بروز شایع‌ترین علائم زبان پریشی در افراد می‌شود که می‌تواند شامل آسیب درک گفتار یا ناتوانی در حرف زدن باشد. جانمایی ناحیه بروکا و ورنیکه در مغز در شناسایی نوع آفازی کمک کننده است.
آفازی بروکا در نتیجه آسیب به قسمت قدامی مغز که منطقه ای به نام بروکا در آن جا واقع شده است، ایجاد می‌شود. در صورتی که آفازی ورنیکه در نتیجه آسیب به قسمت ورنیکه مغز که در قسمت خلفی‌تر مغز در نیمکره چپ قرار دارد ، ایجاد می‌شود. در ادامه این مقاله سعی داریم به تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  بپردازیم. دانستن تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه ،امر تشخیص نوع آفازی را در افراد زبان پریش تسهیل می‌کند. همچنین تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  منجر به اجرای کاملا متفاوت برنامه گفتاردرمانی در این بیماران می‌شود.

تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه درچیست؟

اولین تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه ، تفاوت درمحل آسیب در مغز است. همان طور که اشاره شد زبان پریشی بروکا در اثر آسیب به قسمت قدامی مغز ایجاد می‌شود در صورتی که آفازی ورنیکه در اثر آسیب به قسمت خلفی‌تر مغز ایجاد می‌شود. دومین تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  مربوط به نوع مشکل تکلم آن‌ها است. در آفازی بروکا، فرد قادر به بیان کلمات یا جملات طولانی و پیچیده نیست در صورتی که در آفازی ورنیکه افراد به خوبی از جملات استفاده می‌کنند و برون ده کلامی قابل توجهی دارند. به عبارت دیگر می‌توان گفت تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  این است که گفتار افراد دچار آفازی بروکا غیر روان و گفتار افراد آفازی ورنیکه روان است.
از دیگر تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه، نحوه استفاده از گفتار است. در آفازی بروکا فرد از عبارات کوتاه و جملات ناقص استفاده می‌کند در حالی که در آفازی ورنیکه فرد از جملات طولانی و پیچیده استفاده می‌کند.تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  در مورد قابل فهم بودن گفتار بسیار واضح است. فردی که دچار زبان پریشی بروکا است از مفاهیم و جملات مرتبط با بافت و موضوع زمینه‌ای در بحث استفاده می‌کند در حالی که فرد دچار آفازی ورنیکه گفتاری بی‌ربط و بی‌معنی نسبت به آن چه در جریان گفتگو است را بیان می‌کند. به بیانی دیگر تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  در هدفمند بودن ارتباط آن‌ها است. گفتار فرد زبان پریش بروکا کاملا هدفمند و صحیح است در حالی که در فرد زبان پریش ورنیکه کاملا بی‌هدف و تهی است.
استفاده از کلمات ربط و حروف اضافه ،دیگر تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  است. جملات فرد آفازی بروکا بسیار کوتاه و تکه تکه است در صورتی که گفتار در آفازی ورنیکه پیچیده و طولانی است. بنابراین می‌توان گفت تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  در استفاده صحیح گرامر و دستور زبان است. گفتار فرد آفازی بروکا بی‌قاعده و بی‌دستور است(agramatic) در حالی که گفتار فرد آفازی ورنیکه کاملا باقاعده و از نظر گرامر و دستور زبان کاملا صحیح است.
دیگر تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  مربوط به خواندن و نوشتن است. خواندن افراد دچار آفازی بروکا همانند حرف زدنشان ناروان است. آن‌ها با سختی و تقلای زیاد سعی در خواندن متون دارند ولی افراد دچار آفازی ورنیکه در خواندنشان همانند گفتارشان روان و سلیس هستند ولی آن‌چه را می‌خوانند درک نمی‌کنند.
تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  در نوشتن نیز هویدا است. دست خط افراد دچار آفازی بروکا خوب نیست چرا که ممکن است به دلیل آسیب به عضلات دیگر اندام‌ها مثل دست نتوانند به خوبی قلم را در دست بگیرند یا دامنه حرکتی آن‌ها محدود باشد در نتیجه نتوانند به صورت مکانیکی عمل نوشتن را انجام دهند. همچنین به هنگام نوشتن جملات پیچیده، ممکن است عناصر دستوری نظیر حروف اضافه، حروف ربط ،شناسه فعل‌ها و.. را حذف کنند.
افراد آفازیک ورنیکه به خوبی آنچه می‌بینند یا آنچه می‌شنوند را می‌نویسند و عموما دست خط آن‌ها در صورت نداشتن آسیب‌های اندامی سالم و بی‌نقص است.ولی آنچه می‌نویسند را درک نمی‌کنند و از محتوای آن آگاه نیستند.
تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه در پروزودی یا آهنگ و لحن گفتار نیز مشخص است. آفازی بروکا سبب ایجاد نقایصی در آهنگ جملات می‌شود و فرد آفازیک بروکا گفتاری یکنواخت دارد. در صورتی که لحن در آفازی ورنیکه دست نخورده و سالم است و فرد دچار آفازی ورنیکه با لحن مناسب و آهنگی طبیعی صحبت می‌کند.

اقدامات درمانی در مورد آفازی چگونه و توسط چه کسی انجام می‌شود؟

گفتاردرمانگر یا آسیب شناس گفتار و زبان کسی است که وظیفه ارزیابی و درمان اختلالات گفتار و زبان از جمله زبان پریشی یا آفازی را به عهده دارد. او ابتدا با استفاده از تست‌های تشخیصی ،توانایی گفتار و زبان بیمار زبان پریش را ارزیابی کرده و تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  را مشخص می‌کند. گفتاردرمانگر پس از بررسی نیمرخ زبانی فرد، برنامه درمانی وی را تنظیم نموده و هنگام طراحی عناصر درمانی تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  را در نظر می‌گیرد. طول درمان در افراد مختلف متفاوت است و بستگی به عوامل متعددی نظیر محل ضایعه مغزی، شدت زبان پریشی، اختلالات همراه و سایر عوامل دارد و ممکن است از چند ماه تا چند سال طول بکشد.

درمان آفازی بروکا و ورنیکه چگونه است؟

آسیب درک گفتار نیازمند برنامه درمانی تسهیل درک شنیداری است. آسیب درک گفتار از طریق برنامه درک دستور شنیداری و نشان دادن قابل انجام است. درمان منظم از طریق این تمرین‌ها منجر به تقویت ناحیه ورنیکه می‌شود. درمان آفازی بروکا از طریق کد خوانی و نامیدن در مواجهه و برنامه جامع افزایش وضوح گفتار قابل انجام است.

نتیجه گیری

تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه با بررسی تابلوی علائم بیمار مشخص خواهد بود. آفازی یک اختلال پیچیده و گسترده است و علائم متفاوتی دارد. درمانگران اختلال گفتار و زبان توانایی شناسایی نوع آفازی بیمار و تنظیم برنامه درمانی آن‌ها را خواهند داشت. در این مقاله سعی شد تا تفاوت آفازی بروکا و ورنیکه  به زبانی ساده شرح داده شود.گفتاردرمانگران مجموعه iranmedslp قادر به ارزیابی و درمان بیماران آفازیک می‌باشند و می‌توانند خدمات گفتاردرمانی را در مطب و در منزل برای این بیماران ارائه کنند.

سوالات متداول شما

* پیش آگهی بهبود آفازی ورنیکه بهتر است یا آفازی بروکا؟
معمولا درمان آفازی بروکا نتایج بهتری در بر دارد. اما تعیین پیش ‌آگهی بهبود آفازی توسط عوامل مختلفی انجام می‌شود و برای هر بیماری منحصر به فرد است.
* طول مدت درمان در آفازی بروکا و ورنیکه به طور متوسط چه مدت است؟
همانطور که حتی دو انگشت در یک فرد هم مشابه هم نیستند، درمان هر نوع آفازی در انسان هم منحر به فرد و با بیمار دیگری متفاوت است. شدت اختلال، توانمندی ‌ها، همکاری و هوشیاری و مهارت‌های درمانگر در پیش آگهی در بهبود از آفازی موثر اند بنابراین تعیین مدت درمان ثابت کار بی فایده ای است.