کاهش اشتها به چه معناست؟

بدن ما جهت تامین انرژی مورد نیاز برای عملکرد صحیح ارگان‌های بدن و همچنین فعالیت‌های روزمره خود نیاز به دریافت مواد مغذی کافی در طول روز دارد. این انرژی ممکن است از طریق مصرف کربوهیدارت‌ها، پروتئین، سبزیجات، میوه‌ها و چربی‌های سالم تامین گردد. هریک از این گروه مواد غذایی، دارای املاح یا ریز مغذی‌های خاصی هستند که با مصرف هریک از آن‌ها بخشی از این نیاز روزانه بدن تامین می‌شود. چنان چه فرد تمایلی به مصرف کافی مواد غذایی در طول روز نداشته باشد دچار کاهش اشتها یا آنورکسیا می‌شود.
 کاهش اشتها در سالمندان می‌تواند به دو شکل دیده شود. در حالت اول فرد سالمند فقط در خوردن برخی مواد غذایی دچار کم اشتهایی یا بی‌اشتهایی است و در حالت دوم او هیچ تمایلی برای خوردن هیچ یک از مواد غذایی نشان نمی‌دهد. هر دو نوع کاهش اشتها در سالمندان نیاز به پیگیری و درمان دارد چرا که ممکن است در طول زمان تشدید گردد. جالب است که بدانید ارتباط اشتها و اختلال بلع ثابت شده است و همچنین اختلال بلع در سالمندان و کاهش اشتها، خصوصا زمانی که اختلال بلع در آلزایمر در سالمند وجود داشته باشد، به میزان زیادی مشاهده می‌شود. طرف مقابل این مشکل مصرف بیش از حد مواد غذایی است. حالت پرخوری و نداشتن کنترل بر سیری در بیماران آلزایمر به علت بد عملکردی های مغزی نیز ممکن است مشاهده شود.

علت کاهش اشتها در سالمندان چیست؟

کاهش اشتها در سالمندان طیف وسیعی از دلایل گوناگون را شامل می‌شود. شایع‌ترین دلایل کاهش اشتها در سالمندان شامل موارد زیر است:

افزایش سن و کاهش متابولیسم بدن:

با افزایش سن به طور طبیعی شاهد کاهش اشتها در سالمندان هستیم. چرا که میزان فعالیت روزانه آن‌ها در طول روز کاهش می‌یابد و و اعمال حیاتی بدن آن‌ها با ریتمی کندتر و آهسته‌تر از گذشته صورت می‌گیرد. بنابراین بدن سالمندان طبیعتا به کالری کم‌تری نیاز دارد. لذا میزان اشتهای سالمندان نباید با افراد جوان سنجیده شود بلکه با گروه سنی همتایان خود و میزان فعالیت آن‌ها در طول روز سنجیده می‌شود.

مشکلات گوارشی:

مشکلاتی نظیر ریفلاکس، زخم‌های سیستم گوارش، اسهال یا یبوست مزمن همگی می‌توانند تغییراتی در اشتها ایجاد کنند. بررسی سلامت سیستم گوارش در سالمندان امری ضروری است و از کاهش اشتها در سالمندان و سوتغذیه در سالمندان پیش‌گیری می‌کند.

اختلال بلع:

گاهی ممکن است کاهش اشتها در سالمندان به علت مشکل در بلعیدن و قورت دادن مواد غذایی باشد. در برخی از موارد  سالمندان به واسطه افزایش سن و ضعیف شدن عضلات بلع، توانایی بلع کارآمد خود را از دست می‌دهند. همچنین برخی از بیماری‌های نورولوژیک نظیر سکته مغزی، آلزایمر، پارکینسون و.. می‌توانند باعث مشکل بلع در سالمندان شوند.
بنابراین ارزیابی ارتباط اشتها با بلع در سالمندان بسیار مهم است زیرا علاوه بر بیماری های دوران سالمندی که موجب کاهش اشتها در سالمندان می‌شوند، اختلال بلع نیز با ایجاد تجربه های ناخوشایند در غذا خوردن باعث کاهش تمایل فرد به غذا خوردن و در نتیجه به مروز زمان باعث کاهش اشتها در سالمندان شود. بنابر توضیحات یاد شده و ارتباط اشتها با بلع، در برخی موارد مداخلات و ارزیابی های بلع درمانگر (گفتاردرمانگر) لازم است. درصورتی که دلیل کاهش اشتها در سالمندان اختلال بلع باشد، جلسات بلع درمانی برای رفع بی‌اشتهایی در سالمندان ضروری است.

عوارض جانبی برخی از داروها:

گاهی علت کاهش اشتها در سالمندان مصرف برخی از داروهاست. به یاد داشته باشید بعضی از داروها ممکن است باعث تغییراتی در اشتها شوند. مطالعه بروشور هریک از داروها و اطلاع از عوارض جانبی هریک از آن‌ها و همچنین مشورت با پزشک معالج می‌تواند در این زمینه کمک‌کننده باشد.

مشکلات سایکولوژیک و روانی:

ترس، اضطراب، افسردگی و مشکلات روحی طولانی مدت قطعا یکی از دلایل کاهش اشتها در سالمندان است. مسائلی نظیر احساس تنهایی، دوری از نزدیکان، ترس از بیماری‌ها و ... می‌تواند فشار روانی زیادی به سالمندان وارد کند و باعث کاهش اشتها در سالمندان شود. درصورت وجود چنین مشکلاتی مراجعه به روان‌شناس، روان‌پزشک برای کاهش تنش‌های روانی گزینه مناسبی است.

مشکلات داخلی بدن و غدد درون ریز:

بسیاری از بیماری‌ها و بدعملکردی‌های هورمونی بدن می‌تواند باعث کاهش اشتها در سالمندان شود. به عنوان مثال بدعملکردی غده تیروئید و هایپو تیروئیدیسم یکی از این عوامل است. همچنین مشکلات کبدی، چربی خون و سایر مشکلات این چنینی می‌تواند باعث کاهش اشتها در سالمندان شود.

درمان کاهش اشتهایی در سالمندان/ آیا درمان موثری وجود دارد؟

برای درمان کم اشتهایی ابتدا شناسایی علت این مشکل ضروری است. در این زمینه ممکن است پزشک، متخصص تغذیه و بلع درمانگر به بیمار کمک کنند. پزشک معالج با معاینه دقیق بیمار و انجام آزمایش‌های لازم به علل کاهش اشتها در سالمندان پی می‌برد. همچنین متخصص تغذیه با در نظر گرفتن نیازهای تغذیه‌ای بیمار و با توجه به سن، وزن، قد و میزان فعالیت فرد در طول روز و همچنین بیماری‌های زمینه‌ای فرد سالمند یک برنامه غذایی مناسب برای وی تنظیم می‌کند. بلع درمانگر نیز به از بین بردن عواملی مثل اختلال بلع که باعث کاهش اشتها در سالمندان و مختل شدن فرآیند بلعیدن و غذا خوردن شده است، می‌پردازد.
گاهی پرسیده می‌شود داروی اشتها آور برای سالمندان وجود دارد؟ یا برای کاهش اشتها چه بخوریم؟ در پاسخ به این سوال باید گفت پس از شناسایی علت کم‌اشتهایی و کمبود نوع مواد مغذی، می‌توان از داروی اشتها آور برای سالمندان استفاده کرد. داروی اشتها آور برای سالمندان توسط پزشک تجویز می‌شود. همچنین خوردن برخی مواد طبیعی و دم‌نوش‌ها در افزایش اشتها و رفع بی‌اشتهایی در سالمندان موثر است. البته باید در نظر داشت مصرف هرگونه قرص و مکمل اشتها آور باید تحت نظر پزشک صورت گیرد.
خوردن موادغذایی سالم و سرشار از پروتئین، چربی‌های سالم و فیبر و ویتامین‌های ضروری بدن باعث رفع مشکل کاهش اشتها در سالمندان شده و و افزایش سلامت عمومی و کیفیت زندگی آن‌ها را به دنبال دارد و از سوء تغذیه در سالمندان جلوگیری می‌کند.
درمقاله دیگری با عنوان سوء تغذیه در سالمندان در همین سایت به تشریح علل و درمان سوء تغذیه در سالمندان پرداخته ایم که می‌توانید از همین طریق مطالعه بفرمایید.

نتیجه‌گیری

کاهش اشتها در سالمندان امری شایع است و در تعداد زیادی از سالمندان دیده می‌شود. علل فیزیولوژیکی، سایکولوژیکی و اختلال بلع در سالمندان از عوامل اصلی کاهش اشتها در سالمندان هستند. بیماری های داخلی، گوارشی، اختلالات و بیماری های مغز و اعصاب مانند اختلال بلع در آلزایمر از جمله دلایل کاهش اشتها در سالمندان به شمار می‌رود. انتخاب مسیر صحیح در درمان کم‌اشتهایی در حصول نتیجه مناسب مهم است و بدون تشخیص علت، نمی‌توان درمان را شروع کرد. پزشک گوارش، روان‌پزشک و روا‌شناس، متخصص تغذیه و بلع‌درمانگر از جمله افرادی هستند که می‌توانند در درمان کاهش اشتها در سالمندان کمک کننده باشند.

سوالات متداول شما

اگر کاهش اشتها در سالمندان به دنبال عوارض دارویی باشد، آیا باید داروها را قطع کرد؟

خیر. بدون مشورت با پزشک معالج نباید هیچ دارویی حذف شود. هر گونه تغییرات دارویی باید با مشورت و صلاحدید پزشک صورت گیرد.

اگر کم اشتهایی در سالمندان به دلیل مشکلات گوارشی مثل یبوست باشد مصرف میوه ها و سبزیجات به درمان کم اشتهایی کمک می‌کند؟

بله. گنجاندن گروه میوه ها و سبزیجات به دلیل دارا بودن فیبر بالا به هضم و دفع مواد غذایی و کمتر شدن کم اشتهایی در سالمندان کمک خواهد کرد.