مهمترین علت کبودی حین آب خوردن چیست؟

وقتی مایعات نوشیده می‌شوند، به دلیل رقت زیاد به سرعت به انتهای دهان و فضای حلقی می‌رسند. فضای حلقی فضایی مهم در مسیر بلع محسوب می‌شود. مکانیزم‌های محافظتی مختلفی حین قورت دادن اتفاق می‌افتد تا از پریدن آب در گلو (آسپیراسیون مایعات) و کبودی حین آب خوردن جلوگیری شود. یکی از عوامل مهمی که از آسپیراسیون مایعات  و کبودی حین آب خوردن جلوگیری می‌کند، حرکات صعودی حنجره حین بلع است. تارهای صوتی موجود در حنجره با نزدیک شدن به یکدیگر حین بلع باعث مسدود شدن راه هوایی و جلوگیری از ورود مایعات و مواد غذایی به نای می‌شود. همچنین غضروف اپیگلوت که در بالای حنجره قرار گرفته با حرکات خود نقش موثری در جلوگیری از پریدن آب در گلو حین بلع ایفا می‌کند.
به شکل کلی فرد برای تجربه یک بلع کارآمد و مواجه نشدن با عارضه کبودی حین آب خوردن باید از سلامت نورولوژیکی و عضلانی مناسبی در سطح اندام‌های درگیر در بلع برخوردار باشد. هرگونه مشکل در این اندام‌ها می‌تواند موجب کبودی حین آب خوردن یا پریدن آب در گلو حین بلع شود.
عواملی که موجب اختلال در مکانیزم بلع شده و باعث می‌شود فرد دچار احساس خفگی حین آب خوردن شود شامل موارد زیر است:
•    بیماری‌های مغز و اعصاب نظیر پارکینسون، ام اس، آلزایمر می‌تواند با اختلال در اعصاب مربوطه سبب بدعملکردی این ارگان‌ها و در نتیجه کبودی حین آب خوردن می‌شوند.
•    بیماری‌های عفونی نظیر پنومونی و سپسیس: ضعف عضلانی عمومی و بدحالی بیمار از یک سو و ازسوی دیگر افزایش ترشحات حلقی و محدودیت در حرکات حنجره در این بیماران موجب کبودی حین آب خوردن می‌شوند.
•    کاهش هوشیاری فرد: در این شرایط ریسک بروز مشکلات بلع به خصوص آسپیراسیون مایعات به شدت افزایش می‌یابد.
•    کاهش توان عضلانی بیمار به علت کهولت سن، آتروفی و..: شرایطی که سبب ضعف عضلات حلقی حین بلع شوند، احتمال کبودی حین آب خوردن را افزایش می‌دهند.
•    سکته مغزی، ضربه مغزی
هریک از عوامل فوق به طرق مختلفی می‌تواند سبب کبودی حین آب خوردن شود.

سیانوز حین آب خوردن یا پریدن آب در گلو چه عوارضی به دنبال دارد؟

کبودی حین آب خوردن در صورتی که از تعداد دفعات نرمال خارج شود و فرد به شکل غیرطبیعی احساس خفگی حین آب خوردن را تجربه کند، عوارض جدی را در بدن به دنبال دارد. یکی از عوارض آسپیراسیون مایعات، پنومونی یا عفونت دستگاه تنفس فوقانی است. در این شرایط فرد با افت هوشیاری، افت سطح اکسیژن خون مواجه می‌شود. همچنین بعد از گذشت مدت زمانی از رخداد کبودی حین آب خوردن، فرد از خوردن مایعات و سایر مواد غذایی اجتناب می‌کند و همین امر سبب دهیدراسیون یا کمبود مایعات در بدن می‌شود.
در برخی از افراد علاوه بر احساس خفگی حین آب خوردن، ممکن است مشکلاتی در خوردن غذا و سایر مواد غذایی نیز دیده شود. این افراد ممکن است مشکلاتی نظیر درد حین قورت دادن، گیر کردن غذا درگلو، برگشت مواد غذایی را تجربه کنند. تمام علائم بالا نشان‌گر وجود مشکلاتی در مکانیزم بلع هستند که به مجموع این علائم، دیس‍فاژی یا اختلال بلع گفته می‌شود.

به هنگام کبودی حین آب خوردن چه کنیم؟

کبودی حین آب خوردن می‌تواند بسیار خطرناک یا حتی استرس آور باشد. فرد حین تجربه پریدن آب در گلو ممکن است بسیار دستپاچه و مضطرب شود. همچنین اطرافیان فرد با دیدن ظاهر سرخ‌گون و مضطرب فردممکن است ندانند چه کاری بهترین گزینه برای کمک به فردی است که  کبودی حین آب خوردن را تجربه می‌کند.
در واقع کبودی حین آب خوردن  یکی از موارد اورژانسی محسوب می‌شود که لازم است اقدامات اصولی در این زمینه برای کمک به فرد انجام شود. اولین نکته مهم زمانی که کبودی حین آب خوردن رخ می‌دهد حفظ آرامش و خون‌سردی فرد و اطرافیان است. سپس سعی کنید فرد را در پوزیشن نشسته قرار دهید. خم شدن فرد به سمت جلو و قرارگیری سر در زاویه‌ای که جلوتر از بدن قرار گیرد نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد.
همچنین استفاده از مانور والسالوا هنگام آسپیراسیون مواد غذایی و جلوگیری از احساس خفگی حین آب خوردن موثر است. تنفس‌های عمیق و دیافراگمی جهت افزایش سطح اکسیژن خون، افزایش آرامش فرد و بازگشت سریع‌تر به حالت فیزیولوژیک طبیعی هنگام کبودی حین آب خوردن بسیار تاثیرگذار و کمک کننده هستند.

درمان کبودی حین آب خوردن توسط چه کسی و چگونه انجام می‌شود؟

همان طور که اشاره شد، کبودی حین آب خوردن در موارد مزمن و شدید نیاز به پیگیری و درمان دارد. متخصص بلع درمانی فردی است که در رشته گفتاردرمانی تحصیل کرده و به شکل تخصصی به ارزیابی و درمان بیماران دارای اختلال بلع می‌پردازد. بلع درمانگر با ارزیابی بالینی و دستگاهی بیمار، ماهیت اختلال بلع فرد را تشخیص داده و برای حل مشکل کبودی حین آب خوردن برنامه‌ریزی می‌کند. درمان بیمار با استفاده از دستورزی، آموزش تکنیک و مانورهای کنترل تنفس و درمان دستگاهی انجام می‌شود. طول درمان در افراد مختلف متفاوت است و می‌تواند از چند هفته تا چند ماه طول بکشد.

نتیجه‌گیری

کبودی حین آب خوردن امری جدی و خطرناک است. پریدن آب در گلو ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد که لازم است حین آسپیراسیون مایعات اقدامات صحیح انجام شود. شناسایی علت زمینه‌ای پریدن آب درگلو ایجاد مشکلات تنفسی برای بیمار پس از معاینه بالینی توسط انجام رایوگرافی یا بلع باریوم در بیمارستان انجام می‌شود. درمان این بیماران بشکل فشرده و منسجم و با نظارت حداکثری انجام شود چراکه در صورت درمان نشدن می‌تواند به عغونت ریه، خفگی و حتی مرگ منتهی شود.  مشورت با یک بلع درمانگر در این حیطه می‌تواند به پیدا کردن علت اصلی این اختلال و کوتاه شدن روند درمان کمک بسیاری کند. در صورت نیاز به دریافت مشاوره و ویزیت حضوری یا غیرحضوری با درمانگران مجموعه ایران مد اس پی می‌توانید از طریق صفحات مجازی و تلفن‌های تماس با ما در ارتباط باشید.

سوالات متداول شما

 کبودی حین آب خوردن تا چند بار در روز طبیعی است؟

پریدن آب در گلو یا آسپیراسیون مایعات طبق تعریف DSS دو یا سه بار در یک وعده آب خوردن طبیعی است. اما در صورتی که برای بیمار در هر بار مصرف آب رخ می‌دهد و بیمار سابقه مشکل بلع دارد نیازمند پیگیری و درمان  دارد.

چگونه می‌توان کبودی حین آب خوردن را تا زمان برطرف شدن مشکل بلع بیمار کنترل کرد؟

پودرها و سوسپانسیون‌های غلیظ کننده مایعات راه حلی موقتی برای حل مشکل بلع در مایعات برای بیماران است اما بهتر است که پیگیر درمان اختلال بلع باشید.