مشکل بلع چیست؟

آیا می‌دانید مشکل بلع چیست؟ به طور کلی به بروز هرگونه ناتوانی و مشکل در مراحل بلعیدن و تغذیه مشکل بلع گفته می‌شود. فرایند بلع یک عمل پیچیده چند مرحله‌ای است که با همکاری و هماهنگی عضلات و ساختارهای مانند حنجره تحت کنترل مغز صورت می‌گیرد. مشکل بلع بسته به اینکه در کدام مرحله اتفاق بیفتد، انواع مختلفی دارد و می‌تواند خفیف یا شدید باشد. در موارد شدید بیمار امکان تغذیه از راه دهان را از دست می‌دهد و باید تا رسیدن به بلع ایمن و کارا از طریق روش‌های جایگزین مانند ان جی تیوب تغذیه شود.

در صورت ضعیف شدن بلع و نشت مواد غذایی به سمت ریه بایستی به شکل اورژانسی به وضعیت بیمار رسیدگی شود تا از آسپیراسیون جلوگیری شده و خطرات ناشی از آن را به حداقل برسانیم. مشکل بلع در افراد و گروه‌های سنی مختلف دلایل متفاوتی دارد. در بزرگسالان اتیولوژی دیسفاژی بسیار گسترده است. اختلالات شناختی مانند دمانس یا زوال عقل ناشی از بیماری و آلزایمر مخصوصا در افراد بالای 60 سال یکی از رایج‌ترین عوامل ایجاد اختلالات بلع است. اختلالات شناختی بر اثر ایجاد مشکلاتی در عملکرد مغز ایجاد می‌شوند و بر حسب سبب شناسی آن ممکن است پیشرونده یا ثابت باشند.

مشکل بلع شناختی با چه علائمی شناخته می‌شود؟

مشکل بلع شناختی نشانه‌های مختلفی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت است از:

• نگه داشتن لقمه غذا در دهان و تاخیر در قورت دادن غذا
• سرفه‌های تکرار شونده هنگام خوردن غذا یا بعد از آن
• احساس خفگی حین قورت دادن
• کم آب شدن بدن
• از دست دادن وزن بدون علت مشخص
• ناتوانی در خوردن بافت‌های خاص غذایی
• باقی ماندن غذا در دهان بعد از قورت دادن
• کبودی حین خوردن غذا
• بیرون ریختن غذا یا بزاق از دهان حین خوردن غذا

مشکل در بلع غذا نشانه چیست؟

آیا می‌دانید مشکل در بلع غذا نشانه چیست؟ بسیاری از افراد تصور می‌کنند که فرایند بلع عملی ساده است اما در حقیقت بلع ایمن نیازمند فعالیت مناسب و هماهنگ ساختارها و اندام‌های مختلفی است که به طور مستقیم و غیرمستقیم تحت کنترل اعصاب جمجمه‌ای در فرایند خوردن مشارکت دارند. با توجه به پیچیدگی فیزیولوژی بلع، عوامل مختلفی می‌تواند منجر به ایجاد مشکل بلع شود.

در برخی از موارد مشکل در بلع غذا نشانه یک بیماری زمینه‌ای دیگر است. به عنوان مثال  وجود اختلال بلع همیشه در بیماری‌های نورولوژیکی مثل پارکینسون، سکته مغزی، ALS ، آلزایمر، ام اس و ضربه‌های مغزی شایع و مورد انتظار متخصصین بوده است. اما گاهی اختلال بلع در نتیجه عواملی چون سالمندی رخ می‌دهد و علت زمینه‌ای دیگری ندارد. باید بدانید که تشخیص این مسئله که مشکل در بلع غذا نشانه چیست؟ بر عهده گفتاردرمان متخصص در حیطه اختلالات بلع است و تنها با ارزیابی دقیق شرایط بیمار حاصل می‌شود.

علت پایین نرفتن غذا از گلو چه می‌تواند باشد؟

پایین نرفتن غذا از گلو یا گیر کردن غذا در گلو ممکن است برای هر فردی حداقل یک بار اتفاق بیفتد و جای نگرانی ندارد. اما توجه داشته باشید اگر این مسئله به طور مداوم در وعده‌های غذایی مختلف یا حتی یک وعده تکرار شود نشانه‌ای از اختلال بلع است و باید به آن توجه کرد. اگر برای شما هم این سوال پیش آمده است که علت پایین نرفتن غذا از گلو چه می‌تواند باشد؟ به طور کلی می‌توان گفت ضعف عضلات حلقی که وظیفه انتقال غذا از حلق به سمت مری را بر عهده دارند یا وجود اسپاسم زیاد در ناحیه حلق از مهم‌ترین علل پایین نرفتن غذا از گلو هستند.

التهاب حلق و رفلاکس شدید نیز از دیگر عواملی هستند که ممکن است باعث احساس گیر کردن غذا در گلو شوند. یکی از موارد علت پایین نرفتن غذا از گلو بیمار اختلال در شناخت است که با عنوان مشکل بلع شناختی مطرح می‌شود. عدم شناسایی لقمه در دهان و نقص در انتخاب حرکات مناسب برای انتقال ماده غذایی از مهمترین مشکلات بلعی است که در اثر آسیب شناختی ایجاد می‌شود. پایین نرفتن غذا از گلو وضعیت ناخوشایندی است که می‌تواند منجر به نشت مواد غذایی به سمت ریه شود و خطر آسپیراسیون را به دنبال دارد بنابراین باید فورا جهت درمان آن اقدام شود.

مشکل بلع غذا در مری ناشی از چیست؟

مشکل بلع غذا در مری ناشی از نقص عملکردی مری است و باعث انتقال نامناسب یا حتی جلوگیری از عبور غذا از مری به معده می‌شود. ریفلاکس شدید اسید معده از رایج‌ترین دلایل مشکل بلع غذا در مری است که با آسیب رساندن به بافت مری مانع از عبور راحت مواد غذایی از این مجرا می‌شود. مشکل بلع غذا در مری برای بیمار آزاردهنده است و کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. احساس درد و گیر کردن غذا در قفسه سینه و سرفه حین خوردن غذا از نشانه‌های هشدار دهنده مشکل بلع غذا در مری است. درمان اختلال بلع مروی در درجه اول به شکل پزشکی یا دارودرمانی است و معمولا توانبخشی بلع در کنار این درمان‌ها توصیه می‌شود.

درمان مشکل در قورت دادن غذا چند جلسه زمان می‌برد؟

درمان مشکل در قورت دادن غذا برای هر فرد بر حسب ماهیت اختلال و سبب شناسی آن متفاوت است. این وظیفه آسیب شناس گفتار، زبان و بلع است که وضعیت بلع بیمار را بررسی نموده و پروتکل درمان مشکل در قورت دادن غذا و تعداد جلسات لازم جهت بهبود فیزیولوژی بلع را برای هر بیمار به طور اختصاصی تعیین کند. بنابراین تعیین زمان تقریبی درمان مشکل در قورت دادن غذا بدون ارزیابی دقیق اشتباه است. حتی در بسیاری از اختلالات بلع، تعیین زمان بهبودی بر مبنای ارائه یک دوره درمان و میزان پیشرفت بیمار در این دوره صورت می‌گیرد.

سخن آخر

مشکل بلع شناختی می‌تواند با شناسایی به موقع و طرح درمان دقیق بهبود یافته یا تعدیل شود تا بیمار بتواند از تغذیه از راه دهان لذت ببرد و کیفیت زندگی بیمار حفظ شود. اگر مشکل بلع شناختی به موقع تشخیص داده نشود یا درمان آن به تعویق بیفتد منجر به ورود مواد غذایی به ریه و بروز پنومونی آسپیریشن شده و خانواده متحمل هزینه‌های سنگین بستری بیمار خواهد شد. توانبخشی بلع در درمان مشکل بلع شناختی نسبت به سایر روش‌های درمان اولویت دارد چراکه اثر بخشی این روش ثابت شده و همین‌طور مقرون به صرفه است. ما در تیم ایران مد اس ال پی با گردهم آوردن درمانگران فعال و با سابقه در حیطه درمان انواع اختلالات بلع همواره آماده ارائه خدمات بلع درمانی به شما هستیم. جهت دریافت نوبت مشاوره حضوری یا آنلاین می‌توانید با شماره‌های درج شده در سایت تماس حاصل نمایید.

سوالات متداول شما

آیا درمان اختلال در شناخت به حل شدن مشکل بلع بیمار کمک می‌کند؟

درمان برخی از مهارت‌های شناختی به حل شدن اختلال بلع دهانی-حلقی کمک می‌کند. اما باید خاطر نشان شد که تاثیر درمان اختلال شناختی وابسته به علت ایجاد کننده مشکل بلع است. در موارد شدید مشکل بلع، به طور مثال در بیماری آلزایمر، درمان اختلال شناختی به طور کامل منجر به رفع مشکل بلع بیمار نمی‌شود.

آیا بلع درمانی در بیماران مبتلا به مشکل بلع شناختی با سایر بیماران مبتلا به اختلال بلع متفاوت است؟

اولویت‌های درمان در بیماران مشکل بلع شناختی متفاوت بوده و متاثر از آن برنامه درمانی متفاوتی را می‌طلبد. برای درمان مشکل بلع شناختی بر روی درمان اختلال در حرکت، تقویت عضلات و شناخت بیمار متمرکز هستیم.